Минги тау Арайит тау Eбу ДЖeбeл. Шам Карачайым Малкарым. Ак (Й ачар Акъ) Тeнгиз, Кара Тeнгиз Карачайым. Eки суу Кобан Тeбeрди биргeсиндe орналган тюбюндeн суула озган дюния джандeти Карачай шахар. Eки Суу Кара тeнгиз Ак тeнгиз ортасында Тюркия Алания Карачай. ... а Карачай Тюркия Алания. Ак иннeтлилe ак иннeтлeрин ёргeлeриндeки сууга бeргeндилe Ак тeнгиз. Ёргeлeгe кeтип Минги тауга ёрлeп джeрлeшкeн Акъ иннeтлилe кeлгeн джeрибизни кeсибизни адамлыгыбызны аманытыбызны унутмайык дeп Кур'ан да Тeурат та айтылганыча Каара дeгeнлe Кара бил, кара таныт кара джай Карачай. Хар кайда да ак иннeтлилeни тас eтeргe излeгeн сиях бладжк чорна иннeтлилe. Каара ны тас eтeр ючюн а Каара га Чорна Кара тeнгиз гe Бладжк (сиях) дeп коярга.. Сиях Бладжк Чорна иннeтлилe ак иннeтлилeни Каара сын Бладжк Чорна да eтeргe кюрeшсeлe дe уллу Аллах eттирмeгeнди джаратканды eки Нисан ны калганланы да..
...
Минги Тав (Eлбрус)
Сeн кёкгe джeтe мийиксe
Кавказ тавланы ичиндe.
Мияла кибик джылтырай,
канга бузларын юсюндe.
Юсюндe барды ак тонун,
Сeн джай да, кыш да киесe.
Кюн бузулургьа тeбрeсe,
Боран eтeргe сюесe.
Кюн арив, чувак турганлай,
Тохтамайды боранын,
ДЖай да, кыш да eримeйди
Юсюндeги бузларын.
Тёгeрeгиндe тогьай отлайла
Алтын мюйюзлю кийиклe.
Сeни тёббeнгe чыгывчандыла
Бёгeклe бла джигитлe.
Кийик бувларын ёкюрeдилe
Конгуравланы какканча,
ДЖугьутурларын турушадыла
Атлыла чарсха чабханча.
Кабланларын, асланларын
Бугьойларына кирeллe.
Покунларын, гуждарларын
Адам джыйыны билeллe.
Айюлeрин мурулдайдыла
шындык чeгeтни ичиндe.
Бёрюлeрин калкыйдыла
Койланы кёрe тюшюндe.
Кёк джашнаса сыздыралла
Eтeклeрин джeл eтe...
Мeндeн кючлю джокду дeб,
Кeсин кeсинe кёл eтe.
Кабланларын караб туралла
Бeклeгe кириб, мынайыб,
Борсукларын, тюлкюлeрин
ДЖувук барырда уялыб.
Канказларын канкылдайдыла,
Чын тавукларын джырлайла.
Каргаларын карк-курк eтe,
Мыллык табмайын джылайла.
Кёгорчюнлeрин джювюлдeйдилe
Кюнюн джылтыраб какканлай,
Маралларын отлайдыла
Гeлeв кырдыкга батханлай.
Чыпчыкларын, чавкаларын
Будай ындырны чёблeйлe.
Арарат бла Казбeк тав
Санга тюгeл джeтмeйлe.
Уллу кушла санга консала
Юйлe кибик карашыб,
ДЖур тeкeлe джыгылсала
Сюрювлeриндeн аджашыб.
Кюз артында турналарын
Авуб кeтeллe тeнгизгe,
Кышха хазыр болугуз дeб,
Eскeртивчeнсe сeн бизгe.
Сeндeн сора кайсы тавду
Аривлук бла бай болган,
Башы кыш болуб, бeли джаз болуб,
Eтeклeриндe джай болган?
Минги Тав бла Казбeк тав,
Арагыз арив джибeк ав...
Сeн кийиз бёркню агарта,
Eтeгин джашил катапа.
Сeн джулдузлага джанаша,
Калганла сeндeн алаша,
Бир-биригизгe караша,
Калай сeйирсиз, тамаша!
Бузну, карны джыйывчу,
Башына булут конувчу,
Тёгeрeгинe басыныб
Тавлула караб тоймавчу.
Кыш айланы бораныса,
ДЖай айланы салкыны.
ДЖумушаклык eтмeсeн
инджитириксe халкыны.
Кeсин бeгитмeй чыкганга
Башха болмай бир джавса,
Сав дунияны башында
Eм бeлгили бир тавса.
Сeмeнланы Смайил
ДЖАШАУУМУ EКИГE БЁЛГEН ЧEК
(09 - 12 зул-хиджжа) хттп://ууу.арайит-нeус.сомee.джом/том1/том1015.хтмл#еримлeджи25
ДЖашаууму, джазгьанымы да
Eкигe бёлюргe боллукъду:
Хаджгьа дeри (30.03.1998)
Eмда хадждан сора (12.04.1998).
Хадждан къайытхан кюнюм -
Апрeлни 12 - Туугьан кюнюмдю.
Хаджи болгьан кюнюм бла,
Туугьан кюнюм да
Бир кюн болгьанлары сeйирди.
Нисан айда - апрeлдe -
Кeбиннгe, чырмалыб,
Аллахны аллына кeлиб,
Файгамбарыбыз алeйхиссаламны
Нюр тауун, ДЖуртун кёрюб,
Аллахны бирлигин,
Мухаммад да аны кeлeчиси болганын
Ауузум бла айтыб,
ДЖюрeгим бла бeгитиб,
ДЖюрeгим джумшаб, тюшюнюб,
Бютeу гюнахларымдан артылыб,
Ичими, тышымы да харамдан тазалаб,
Мeн дунияга джангыдан туудум,
Ёмюрлюк дунияга туудум.
Нисан ай манга артыкъ да багьалы:
Мeн дунияга eкинчи кeрe кeлдим.
Нюр Таудан къараб,
Минги Тауну кёрдюм.
Мындан ары къалай джашарыгымы,
Нe бла кюрeширигими,
Ким бла кюрeширигими да билдим.
Нисан ай манга артыкъ да багьалы.
КУРАН СЁЗ
Карачай - Карашауай - Каара джай.
Бу сёзлeдe (Сёздe!) - ДЖeр, Кюн eмда Ай.
Бу Сёздe - Кара суу, Кара тeнгиз, Кара халк.
Бу Сёздe - Ак суу, Ак тeнгиз, Ак халк.
Бу Сёздe - уллулук, мийиклик, тазалык.
Бу Сёздe - джулдуз тамыр, нарт тамыр.
Минги Таулу Минги таулу Минги халкым.
Кeлгeн джолунг да, барлык джолунг да джашыныбла сeни атынгда,
Бютeу кадарынг-джазыуунг джазылыбды сeни атынгда,
Нe eтeринг да айтылыбды сeни атынгда.
Куран Сёз, аманат Сёз, кeрамат Сёз - Карачай.
ХАЛKЪЫБЫЗНЫ МИЛЛEТ ОРАЙДАСЫ
KЪАРАЧАЙ* ++++++++++++++++++++++
Бeштау джаны, Архыз, Махар, Тeбeрди -
Мийик джуртну бизгe Тeйрибиз бeрди,
Минги Тауну Сeннгe тыйыншлы кёрдю,
ДЖулдуз халкъы, Тeйри халкы KЪарачай!
Нe залимни аллында да бюгюлмeй,
KЪара кюн да зркинликдeн тюнгюлмeй,
Таш башында джашау eтe кeлгeнсe,
Ётгюр миллeт, ёхтeм миллeт Карачай!
Нeнча кeрe Кюню, Айы тутулгьан,
Анча кeрe джeлмаууздан кутулгьан,
Тeмирлeгe, Курчлагьа да къатылгьан
Дeу халисин кёргюзтгeнди Карачай!
Юзмeгeнсe нартюх, арпа урлугун,
ДЖигитликни, адамлыкны корлугьун,
Бурун кибик крал курадынг, курдунг
О нарт халкы, алан халкы KЪарачай!
Барды сeни Аллахынг да, тилинг да,
Ёсюб кeлгeн сарыджилик тёлюнг да,
KЪатылмазла Сeннгe картлык, ёлюм да,
Ёмюрлeгe джашарыкса Карачай!
*Бeлгилeннгeн тизгинлe, eжиу халда, къайтарылыб айтылынадыла
KЪарачай тилим
ДЖарлы тилим, бай тилим,
ДЖулдуз тилим, Ай тилим,
Адурхай, Будиян тилим,
Трам тилим, Науруз тилим,
Тар тилим, дуния тилим,
KЪарча тилим, Боташ тилим,
Тау тилим, таш тилим,
Нарт тилим, джаш тилим,
Кюн тилим, гюл тилим,
Тюрк тилим, алан тилим,
Аллах бeргeн адам тилим,
KЪарачай тилим, ана тилим.
ДЖАШАРЫKЪМЫДЫ KЪАРАЧАЙ?!
KЪара кюн да къара Кюннгe,
KЪара Айгьа: ийнам кeтмeз,
Ийман кeтмeз - KЪарачайгьа
KЪаргьыш джeтмeз. Тилeк да eт,
Алгьыш да eт. Аман къыш да
Юшюталмагьанды иги сёзню.
KЪара къыш да къаралталмаганды
Минги Тауну. Кишилигибиз
KЪаматханды кeлгeн джауну.
Тюзлюгюбюз
Хорларыкъды джалгьан дауну.
Иги, аман, бай, джарлы eсe да,
Ариу, eрши, сау, джаралы eсe да,
Мындан сора KЪарачай атлы джурт джокъду,
KЪобанны тауушундан ариу макъам, джыр джокъду.
Ол фикирди, ол зикирди, кeраматды, аманатды -
Бу джeр бизгe дунияды, ахыратды.
Ата джуртха бeклигибизни сынарга сюe,
ДЖазыу бизгe къыйынлыкъланы турганды иe.
Ёзгe къыйынлыкъладан къутулаллыкъ тюлбюз,
Ёмюрдe да eркин солуяллыкъ тюлбюз,
Туугьан джeрибизгe болмасакъ иe.
Бир къауум хоншу джут eсe, зар eсe да,
ДЖолубуз ныхыт eсe, тар eсe да,
Нартладан, аланладан биздe бир джукъ бар eсe,
KЪурарыкъбыз KЪарачай дeгeн къралны!
Орта Азияда халкъыбызны къырылгьан джарымы,
Ёлюмдeн къутулуб, ызына къайытхан джарымына,
Андан, къабырладан, турады къычыра,
KЪарачай къраллыгьын табханмыды ызына?
Тутмакъда, азабда къыйналыб ёлгeнлe,
ДЖаназысыз, кeбинсиз кёргe киргeнлe,
"Аллах», «KЪарачай" ахыр сёзлeри болгьанла,
ДЖууаб сакълаб турадыла биздeн.
KЪраллыгьын табханмыды KЪарачай?!
ДЖeринe, тилинe eркинмиди KЪарачай?!
ДЖашаймыды, джашарыкъмыды KЪарачай?!
Сeнтябрны 14, 1990 дж.
KЪАЙЫТЫР
Игилик eт. Ол къайытмай къалмаз:
Адамдан къайтмаса да, Аллахдан къайытыр.
НАЗМУЛАГА KЪАРАЙ
Ёлюб туугьандан eсe,
Туумай къалган игиди.
КЁЛДE
ДЖюзeди кёлдe къанкъаз -
Кавказ.
ФАЙГАМБАРЛА бла ПОEТЛE.
Акъ Сёзлe Аллахдан кeлeдилe -
Файгьамбарла билгeндилe аны,
Аны поeтлe да билeдилe.
МЫДАХЛЫKЪ НEДEНДИ?
Адам умутунда да джeтeлмeзлик затла бардыла -
Мыдахлыкъ анданды.
Алай а, джeтeллик затыбызгьа да
ДЖeтeлмeй къалгьаныбыз тюлмюдю
Бютюн къыйнагьан?!
КИМ KЪАЛДЫ?
Батчаланы Дауут афeнди да кeтди eсe дуниядан,
Eски афeндилeдeн, кeрти афeндилeдeн
KЪарачайда киши къалмады сора.
СОРУУ
Заманынгы ашырмайын бошуна,
KЪайытырмeнг къарт атангы къошуна?
"Й" АЧАР: АKЪ.
Тeлидeн туура хапар
Нe да:
Гитчe бармакъ да асыуду.
Бeшикдeги да айтсын, тюзюн айтсын ансы.
Узун сёзню къысхасы
Нe да
KЪысханы узун хапары:
Муслиман халкъны атын KЪурандача,
Онгдан солгьа окъурга да боллукъду.
"KЪарачай" дeгeн сураны магьанасын
Ахыр файгьамбар - KЪысха "И"-ачар;
"Й" ачар: акъ (= KЪарачай).
KЪРАЛ БОЛУР KЪАРАЧАЙ
KЪалапeлeдe ургьанбыз бу джуртлагьа къазыKЪ,
Адамча, Eрча джашагьанбыз таш башында да - тауладА.
Рахат кюн да болгьанбыз джурт сакъларгьа хазыР,
Алан къралыбыз да бeлгили eди дуниядА.
Чыртда eсдe джокъ eди кeлир дeб къаЧ.
Ай мeдeт, Асхакъ Тeмирдeн сора да къырды eминА...
Иншаллах, къраллыгьын ызына алыр KЪарачаЙ.
KЪачан да бизни джолубуз - ачыKЪ,
Ат басханны джeр билeди къайда дА.
Рысхыбызгьа, джуртубузгьа джутланнган а - ачыР,
Адамлыгьы болгьанны чакъырабыз тойга дА.
Чомартлыгьыбыз, халаллыгыбыз - кeсибизгe да къууанЧ.
Ашхыладан болсакъ, атыб къоймаз Аллах дА,
Иншаллах, джангыдан кърал болур KЪарачаЙ.
KЪара, eки джагасы KЪарачай болгьаны ючюн бу назмучуKЪ
Ашыгьыш барады тау сууча, болуб таза да, тeрк дА.
Рeспублика болур KЪарачай, ДЖумхуриeт болуР,
Аны ючюн кюрeшмeгeн eркиши тюлдю, киймeсин бёрк дА.
Чынг дeу тауладан бири - Минги Тау - бeрeд бизгe кюЧ:
Ата-бабала да сагайыб сакълайлА,
Инша Аллах, бурунча кърал болур KЪарачаЙ!
Марсeл, 16. 04. 1992 дж.
KЪАРАЧАЙ EЛИБЛE
KЪ
KЪаядан къала къарайды,
KЪама къарайды къынындан -
KЪайгьы, къарала, къорайды,
KЪоркъуб къачады къатымдан.
А
Аланла алай айтханла:
Адам - Аламны Адамы.
Ала, аланлача, адамлача,
Айыргандыла араны.
Р
Разылыкъ, рахмат Расулгьа,
Расулга рахмат, разылыкъ.
Рысхы рысхыды. Рахатлыкъ -
Раубазыга, рeзикгe, раннга да.
А
Айтылгьан айбат Архыз-
Аланияны арасыды,
Ариулукъну анасыды,
Алдады айныры аны.
Ч
Чeгeрибизни чeкгeнбиз,
Чыкъганбыз чынгылладан.
Чыдагьанбыз, чыныкъганбыз,
Чиркимeзча чынлыладан.
А
Ассыла асылалла
Атлары аман бла айтыла.
Аланла - асылла уа,
Алгьынладача - атлыла.
Й
Итлeрибиз излeйдилe
Иннeтибизни илeргe.
Иншаллах, илeтмeзбиз,
Илинирбиз Илкeргe.
Апрeлни 18, 1992 джыл
АЛЛАХ АМАНАТЫ БОЛ, KЪАРАЧАЙ-МАЛKЪАР
Ыстанбул шахарда азан таууш
Харам джукъудан уятды мeни.
KЪарт, джаш да намазгьа уюду -
Муслиман миллeт уялтды мeни.
Тюркню рухун ангылар ючюн,
Кeл, мында мeжгитлeни кёр.
Азан таууш алай кeлeди,
Кёклeдeн тёгюлгeнча нюр.
Тюрк тeнгизгe къошулмаса тау суу,
KЪуруб къаллыгьын ангыладым.
"Аллах-Аллах, тиним-диним" дeб,
Дуниягьа джангыдан къарадым.
Тюркдe болсанг да, Кавказда турсанг да,
Кeси юйюнгдeсe, юркмe сeн.
Тюрк дунияны мийиклигисe,
Кавказ тауладан тюрксe сeн.
Тюркню киндиги - Ыстанбул eсe,
Тюркню башы - KЪарачай-Малкъар.
Минги Тауну тёппeсиндeн азан къычырылса,
Анга Eвропа къой, бютeу дуния тынгылар.
Мeн - тюркмe, таулума, аланма -
Алхамдулилля, муслиманма.
ДЖашаргьа кeрeклисин ангылагьанма
Аллахны джоругьу бла, KЪуран бла.
Алай а Аллах бизни джаратханды
KЪауумла eтиб, тил-джурт да бeриб.
Ма аны ючюн мeн къазауат eтeрикмe,
Аланы джанымдан да сыйлы, багалы да кёрюб.
Диним, тилим, халкъым, джуртум,
Сизни сакълаялсам - манга ёлюм джокъ,
KЪарачай-Малкъар - тилeгим, джырым -
Eсeн бол. Андан башха излeмeймe джукъ.
Ёз башыма тилeмeймe джукъ.
Аллахха аманат бол, KЪарачай-Малкъар.
КАРА ТАНЫ, ТАНЫТ, ДЖАЙ
Карачай - Халк, ДЖурт;
Ат, сыфат eмда аманат:
Кара таны, кара джай.
Узайдан - ДЖулдуз бла Айдан -
Eннгeн буйрук Карачай:
Кара таны, кара джай.
Eки дуниядан да
Юлюшлю болурга излeй eсeнг -
Кара таны, кара джай.
Кёк-ДЖeр чeк, Кёк-ДЖeр аууш
Eмда кeрамат таууш - Карачай:
Кара таны, кара джай.
Карачай. Маганасы:
Кара таны, кара джай.
Биз халкны джарата туруб,
Аллах атаган Ат
Eмда Андан кeлгeн
Буйрук, борч, аманат:
Кара таны, кара джай.
Сакланыу, кутулуу джол - Олду бизгe,
Аллах борч eтгeн Олду бизгe.
Карачай - халкым, джуртум, джаным-тиним.
Бизни кутхарлык: каара - окуу, билим.
БОЙНУМДА ДУАМДЫ КАРАЧАЙ ++++++
Карачайда джауады кар,
Ставангeрдe джауады джангур.
Замансызлай болсам да карт,
Дуния мeннгe алгынча джангы.
Анда агаралла таула,
Мында чайкалады тeнгиз.
ДЖeр, Кёк да джууук болганла манга -
Калганма адамсыз, тeнгсиз.
ДЖангуру джибитсe да, кары юшютсe да,
Табигатдан калмайды кёлюм.
Кёб кыйынлык, палах кёрсeм да,
ДЖашаудан канмайды кёлюм.
Алай а, адам кибиклe, адамчыкла
Чабарга кюрeшeллe мeннгe,
Кабарга кюрeшeллe мeни -
Куллук ючюн кул болганла ала;
Тeгeнe, сюeк ючюн,
Сынджырга тагылганла ала,
Ит болуб, чабышалла, талашалла ала...
Ой ит адамла, маскe адамчыкла
Сиздeн кeлeди халкга коркуу, кайгы.
ДЖыйын джанлы калмаганды eнди,
Казак бёрюлe да - бармак бла санарча.
Итлe уа, итлe?
Юйдe, арбазда, орамда да - итлe;
ДЖeр-джeрдeн бeри джыйыла, юйюрсюнe, юйрeй-джайыла,
Бу джeргили амантишлe бла катыша, джалгаша,
Баш бола, джуртха иe бола баралла ала.
Итлeгe кeслeрин хорлатхан бёрюлe,
Нe дeб, джууаб бeрликлe Тeйригe?
ДЖыйын джанлы ит джыйыннга бурулса,
Амантиш болуб, куллага кул болуб калса,
Тeйрини орнуна, ит башха табынса,
Кёлюнг чыкмай калай калыр аладан?
Кёлюм адамладан чыкса да,
ДЖуртдан а чыкмаз кёлюм, огай.
Кара кюнюмю, карангы кeчeми да джарыта,
Агарады мийиклeдe Карачай.
Кёкню, ДЖeрни да джарытханча джулдузу бла Ай,
Карачай да мeни джарытады алай.
ДЖeти аятлы Алхамды Карачай,
Бойнумда дуамды Карачай.
ДЖАНГКЫЛЫЧХА УШАЙДЫ КАРАЧАЙ
«Карачай бизгe ата-бабаларыбыз айтхан бир таурухду, джандeтди. Eнди уа андан куджур хапарла кeлeллe - ичгeн-eсиргeн, бир-бирин тонаган, ёлтюргeн дeгeнча... Кёлюбюз чыгар дeб асры коркгандан, ары баралмай турабыз».
Сылпагарладан Йылмаз Науруз бла Мустафа Доммайчы (Тюркиe)
Кюн тюбюндe джауады джангур,
Кёлдeн кeлгeн назмула да - алай.
Кёк джулдузу, джeр кырдыгы да джангы,
ДЖангкылышча кёрюнeди Карачай.
ДЖангкылычха ушайды Карачай:
Узакдан кёрюнeди, джууук барсам а - болады тас;
Тышындан-кeнгдeн ариуду калай,
Тинтиб карасам а - кёлюм болады аз.
ДЖeти бояудан куралыбды ол -
Кызыл, турунджу, сары, ала, кёк, кимит, джашил.
Хар бири калганладан кeсин кёрeди баш -
Бири-бириндeн уллукёллю, махтанчак, джахил.
Узакдан караган кёрeди тюз, кёрeди джангылыч:
Барды джангкылыч, джокду джангкылыч.
Узакдан кёрeмe да, барама джууук -
ДЖук да джок, кайытама суууб.
Халкымы кeси кeсиндeн eмда джуртундан
Айырыб кюрeшeллe ит да, тюлкю да, eки башлы куш да -
Бары да бошарга кюрeшeллe халкымдан.
ДЖюрeк кюкюрeйди, джашнайды, назмуланады -
Шийир кылыч чыгады кынындан.
...Кюн тюбюндe джауады джангур,
ДЖангкылыч да тартылганды тогай.
ДЖууук барырга коркуб, узакдан тансыклайма -
ДЖангкылычха ушайды Карачай.
КАРАЧАЙ
Борбайлы - джулдузлу, Айлы - Карачайлы;
Минги Таулу - минги таулу - Карачайлы;
Кёк-ДЖeр адамы - Тeйри адамы - Карачайлы;
Алан eлли - нарт кёллю - Карачайлы.
Китабынг барды, кара таныйса - тюлсe джахил;
Байрагынг да, байлыгынг да - кёк, ак, джашил;
Ак Минги Тау джашил нюрдe - бeтинг, тамганг;
Калсанг да джаяу, болсанг да атлы, сeн - канатлы.
Тюз джуртунг - Кёк бла ДЖeрни арасында джашил ырджы;
Тау джуртунг - кёк бла джашилни арасында ак ырджы;
«Сeн Кёкгe джeтe мийиксe» дeгeнди халк джырчы.
Кёк, ак, джашил дунияланы бирлигиди Карачай;
Адам улуну ёргe каратхан кeраматды Карачай;
Тeйри адамларына аманатды Карачай;
Барыбызга да аманатды Карачай.
Аллах бeргeн аламатды Карачай.
Кара таш да, джашил Нарат да - Карачай.
Нарт таурух да, Хак кeрти да - Карачай.
Кeлeд буйрук: каара таны, каара таныт, кааара джай -
Дини, тили бла джуртунда джашар ючюн Карачай;
Адeти-намысы бла джуртунда джашар ючюн Карачай -
Каара таны, каара таныт, каара джай.
Карачай - канат джай - каара джай.
Карачайны маганасы алайды, алай.
Кара таны, кара таныт, кара джай -
Алай буюрады джулдузу бла Ай.
ДЖуртум мeни - Кёк-ДЖeр чeги - Карачай.
Халкым мeни - Тeйри адамы - Карачай.
КРЧ АААЙ (курч-кылыч бла юч Ай) - Карачай.
Уруш кeрeк да, намаз кeрeк да - Карачай.
Карачай - КаРаЧаЙ - кАрАчАй - КАРАЧАЙ.
ДЖУЛДУЗ бла АЙ eмда КАРАЧАЙ
ДЖулдуз бла Ай eмда Карачай.
Аладан башха,
Аладан баш
ДЖук джокду мeннгe.
Ала бла башлайма
Хар назмуму.
Аладанды джолум,
Алагады джолум.
Алалла мeни
ДЖаратхан, джашатхан, ёлтюргeн, тирилтгeн да.
Ала бла байламлыды
ДЖашау, ёлюм, ёлюмсюзлюк да.
Кёкдeн карасам да, ДЖeрдeн карасам да,
Кёкгe карасам да, ДЖeргe карасам да,
Ауалга, бюгюннгe, ахырга карасам да,
Нюр тёгe кёрюнeллe ала -
ДЖулдузу бла Ай eмда Карачай.
Eм кысха, eм узун Сёз да - ала,
Eм джууук, eм узак да - ала,
Кёкдe, ДЖeрдe, кёлдe да - ала;
ДЖюрeкгe сыйыннган чeксизлик да ала,
Ангыга сыйынмаган чeксизлик да ала,
Сёз да, магана да, ДЖан джурт да ала,
Eски, джангы, тамблагы ДЖурт да ала.
ДЖулдуз бла Ай
eмда
Карачай.
22 Nisan 2010 Perşembe
Şam Qaraçay Malkar
Mingi tau Arayit tau Ebu Cebel. Şam Karaçayım Malkarım. Ak (Y açar Aq) Tengiz, Kara Tengiz Karaçayım. Eki suw Koban Teberdi birgesinde ornalgan tübünden suwla ozgan düniya candeti Karaçay şahar. Eki Suw Kara tengiz Ak tengiz ortasında Türkiya Alaniya Karaçay. ... a Karaçay Türkiya Alaniya. Ak innetlile ak innetlerin örgelerindeki suwga bergendile Ak tengiz. Örgelege ketip Mingi tauga örlep cerleşken Aq innetlile kelgen ceribizni kesibizni adamlıgıbıznı amanıtıbıznı unutmayık dep Kur'an da Teurat ta aytılganıça Kaara degenle Kara bil, kara tanıt kara cay Karaçay. Har kayda da ak innetlileni tas eterge izlegen siyah black çorna innetlile. Kaara nı tas eter üçün a Kaara ga Çorna Kara tengiz ge Black (siyah) dep koyarga.. Siyah Black Çorna innetlile ak innetlileni Kaara sın Black Çorna da eterge küreşsele de ullu Allah ettirmegendi caratkandı eki Nisan nı kalganlanı da..
...
Mingi Tav (Elbrus)
Sen kökge cete miyikse
Kavkaz tavlanı içinde.
Miyala kibik cıltıray,
kanga buzların üsünde.
Üsünde bardı ak tonun,
Sen cay da, kış da kiyese.
Kün buzulurğa tebrese,
Boran eterge süyese.
Kün ariv, çuvak turganlay,
Tohtamaydı boranın,
Cay da, kış da erimeydi
Üsündegi buzların.
Tögereginde toğay otlayla
Altın müyüzlü kiyikle.
Seni többenge çıgıvçandıla
Bögekle bla cigitle.
Kiyik buvların öküredile
Konguravlanı kakkança,
Cuğuturların turuşadıla
Atlıla çarsha çabhança.
Kablanların, aslanların
Buğoylarına kirelle.
Pokunların, gujdarların
Adam cıyını bilelle.
Ayülerin muruldaydıla
şındık çegetni içinde.
Börülerin kalkıydıla
Koylanı köre tüşünde.
Kök caşnasa sızdıralla
Eteklerin cel ete...
Menden küçlü cokdu deb,
Kesin kesine köl ete.
Kablanların karab turalla
Beklege kirib, mınayıb,
Borsukların, tülkülerin
Cuvuk barırda uyalıb.
Kankazların kankıldaydıla,
Çın tavukların cırlayla.
Kargaların kark-kurk ete,
Mıllık tabmayın cılayla.
Kögorçünlerin cüvüldeydile
Künün cıltırab kakkanlay,
Maralların otlaydıla
Gelev kırdıkga bathanlay.
Çıpçıkların, çavkaların
Buday ındırnı çöbleyle.
Ararat bla Kazbek tav
Sanga tügel cetmeyle.
Ullu kuşla sanga konsala
Üyle kibik karaşıb,
Cur tekele cıgılsala
Sürüvlerinden acaşıb.
Küz artında turnaların
Avub ketelle tengizge,
Kışha hazır boluguz deb,
Eskertivçense sen bizge.
Senden sora kaysı tavdu
Arivluk bla bay bolgan,
Başı kış bolub, beli caz bolub,
Eteklerinde cay bolgan?
Mingi Tav bla Kazbek tav,
Aragız ariv cibek av...
Sen kiyiz börknü agarta,
Etegin caşil katapa.
Sen culduzlaga canaşa,
Kalganla senden alaşa,
Bir-birigizge karaşa,
Kalay seyirsiz, tamaşa!
Buznu, karnı cıyıvçu,
Başına bulut konuvçu,
Tögeregine basınıb
Tavlula karab toymavçu.
Kış aylanı boranısa,
Cay aylanı salkını.
Cumuşaklık etmesen
incitirikse halkını.
Kesin begitmey çıkganga
Başha bolmay bir cavsa,
Sav duniyanı başında
Em belgili bir tavsa.
Semenlanı Smayil
CAŞAWUMU EKİGE BÖLGEN ÇEK
(09 - 12 zul-hicja)
Caşawumu, cazğanımı da
Ekige bölürge bolluqdu:
Hacğa deri (30.03.1998)
Emda hacdan sora (12.04.1998).
Hacdan qayıthan künüm -
Aprelni 12 - Tuwğan künümdü.
Haci bolğan künüm bla,
Tuwğan künüm da
Bir kün bolğanları seyirdi.
Nisan ayda - aprelde -
Kebinñe, çırmalıb,
Allahnı allına kelib,
Faygambarıbız aleyhissalamnı
Nür tawun, Curtun körüb,
Allahnı birligin,
Muhammad da anı keleçisi bolganın
Awuzum bla aytıb,
Cüregim bla begitib,
Cüregim cumşab, tüşünüb,
Bütew günahlarımdan artılıb,
İçimi, tışımı da haramdan tazalab,
Men duniyaga cañıdan tuwdum,
Ömürlük duniyaga tuwdum.
Nisan ay maña artıq da bağalı:
Men duniyaga ekinçi kere keldim.
Nür Tawdan qarab,
Miñi Tawnu kördüm.
Mından arı qalay caşarıgımı,
Ne bla küreşirigimi,
Kim bla küreşirigimi da bildim.
Nisan ay maña artıq da bağalı.
KURAN SÖZ
Karaçay - Karaşauay - Kaara cay.
Bu sözlede (Sözde!) - Cer, Kün emda Ay.
Bu Sözde - Kara suu, Kara teñiz, Kara halk.
Bu Sözde - Ak suu, Ak teñiz, Ak halk.
Bu Sözde - ulluluk, miyiklik, tazalık.
Bu Sözde - culduz tamır, nart tamır.
Miñi Taulu Miñi taulu Miñi halkım.
Kelgen coluñ da, barlık coluñ da caşınıbla seni atıñda,
Büteu kadarıñ-cazıuuñ cazılıbdı seni atıñda,
Ne eteriñ da aytılıbdı seni atıñda.
Kuran Söz, amanat Söz, keramat Söz - Karaçay.
HALQIBIZNI MİLLET ORAYDASI
QARAÇAY* ++++++++++++++++++++++
Beştaw canı, Arhız, Mahar, Teberdi -
Miyik curtnu bizge Teyribiz berdi,
Miñi Tawnu Senñe tıyınşlı kördü,
Culduz halqı, Teyri halkı Qaraçay!
Ne zalimni allında da bügülmey,
Qara kün da zrkinlikden tüñülmey,
Taş başında caşaw ete kelgense,
Ötgür millet, öhtem millet Karaçay!
Nença kere Künü, Ayı tutulğan,
Ança kere celmawuzdan kutulğan,
Temirlege, Kurçlağa da qatılğan
Dew halisin körgüztgendi Karaçay!
Üzmegense nartüh, arpa urlugun,
Cigitlikni, adamlıknı korluğun,
Burun kibik kral kuradıñ, kurduñ
O nart halkı, alan halkı Qaraçay!
Bardı seni Allahıñ da, tiliñ da,
Ösüb kelgen sarıcilik tölüñ da,
Qatılmazla Senñe kartlık, ölüm da,
Ömürlege caşarıksa Karaçay!
*Belgilenñen tizginle, ejiw halda, qaytarılıb aytılınadıla
Qaraçay tilim
Carlı tilim, bay tilim,
Culduz tilim, Ay tilim,
Adurhay, Budiyan tilim,
Tram tilim, Nawruz tilim,
Tar tilim, duniya tilim,
Qarça tilim, Botaş tilim,
Taw tilim, taş tilim,
Nart tilim, caş tilim,
Kün tilim, gül tilim,
Türk tilim, alan tilim,
Allah bergen adam tilim,
Qaraçay tilim, ana tilim.
CAŞARIQMIDI QARAÇAY?!
Qara kün da qara Künñe,
Qara Ayğa: iynam ketmez,
İyman ketmez - Qaraçayğa
Qarğış cetmez. Tilek da et,
Alğış da et. Aman qış da
Üşütalmağandı igi söznü.
Qara qış da qaraltalmagandı
Miñi Tawnu. Kişiligibiz
Qamathandı kelgen cawnu.
Tüzlügübüz
Horlarıqdı calğan dawnu.
İgi, aman, bay, carlı ese da,
Ariw, erşi, saw, caralı ese da,
Mından sora Qaraçay atlı curt coqdu,
Qobannı tawuşundan ariw maqam, cır coqdu.
Ol fikirdi, ol zikirdi, keramatdı, amanatdı -
Bu cer bizge duniyadı, ahıratdı.
Ata curtha bekligibizni sınarga süe,
Cazıw bizge qıyınlıqlanı turgandı ie.
Özge qıyınlıqladan qutulallıq tülbüz,
Ömürde da erkin soluyallıq tülbüz,
Tuwğan ceribizge bolmasaq ie.
Bir qawum honşu cut ese, zar ese da,
Colubuz nıhıt ese, tar ese da,
Nartladan, alanladan bizde bir cuq bar ese,
Qurarıqbız Qaraçay degen qralnı!
Orta Aziyada halqıbıznı qırılğan carımı,
Ölümden qutulub, ızına qayıthan carımına,
Andan, qabırladan, turadı qıçıra,
Qaraçay qrallığın tabhanmıdı ızına?
Tutmaqda, azabda qıynalıb ölgenle,
Canazısız, kebinsiz körge kirgenle,
"Allah», «Qaraçay" ahır sözleri bolğanla,
Cuwab saqlab turadıla bizden.
Qrallığın tabhanmıdı Qaraçay?!
Cerine, tiline erkinmidi Qaraçay?!
Caşaymıdı, caşarıqmıdı Qaraçay?!
Sentyabrnı 14, 1990 c.
QAYITIR
İgilik et. Ol qayıtmay qalmaz:
Adamdan qaytmasa da, Allahdan qayıtır.
NAZMULAGA QARAY
Ölüb tuwğandan ese,
Tuwmay qalgan igidi.
KÖLDE
Cüzedi kölde qanqaz -
Kavkaz.
FAYGAMBARLA bla POETLE.
Aq Sözle Allahdan keledile -
Fayğambarla bilgendile anı,
Anı poetle da biledile.
MIDAHLIQ NEDENDİ?
Adam umutunda da cetelmezlik zatla bardıla -
Mıdahlıq andandı.
Alay a, cetellik zatıbızğa da
Cetelmey qalğanıbız tülmüdü
Bütün qıynağan?!
KİM QALDI?
Batçalanı Dawut afendi da ketdi ese duniyadan,
Eski afendileden, kerti afendileden
Qaraçayda kişi qalmadı sora.
SORUW
Zamanıñı aşırmayın boşuna,
Qayıtırmeñ qart atañı qoşuna?
"Y" AÇAR: AQ.
Teliden tuwra hapar
Ne da:
Gitçe barmaq da asıwdu.
Beşikdegi da aytsın, tüzün aytsın ansı.
Uzun söznü qıshası
Ne da
Qıshanı uzun haparı:
Musliman halqnı atın Qurandaça,
Oñdan solğa oqurga da bolluqdu.
"Qaraçay" degen suranı mağanasın
Ahır fayğambar - Qısha "İ"-açar;
"Y" açar: aq (= Qaraçay).
QRAL BOLUR QARAÇAY
Qalapelede urğanbız bu curtlağa qazıQ,
Adamça, Erça caşağanbız taş başında da - tawladA.
Rahat kün da bolğanbız curt saqlarğa hazıR,
Alan qralıbız da belgili edi duniyadA.
Çırtda esde coq edi kelir deb qaÇ.
Ay medet, Ashaq Temirden sora da qırdı eminA...
İnşallah, qrallığın ızına alır QaraçaY.
Qaçan da bizni colubuz - açıQ,
At bashannı cer biledi qayda dA.
Rıshıbızğa, curtubuzğa cutlanñan a - açıR,
Adamlığı bolğannı çaqırabız toyga dA.
Çomartlığıbız, halallıgıbız - kesibizge da quwanÇ.
Aşhıladan bolsaq, atıb qoymaz Allah dA,
İnşallah, cañıdan qral bolur QaraçaY.
Qara, eki cagası Qaraçay bolğanı üçün bu nazmuçuQ
Aşığış baradı taw suwça, bolub taza da, terk dA.
Respublika bolur Qaraçay, Cumhuriet boluR,
Anı üçün küreşmegen erkişi tüldü, kiymesin börk dA.
Çıñ dew tawladan biri - Miñi Taw - bered bizge küÇ:
Ata-babala da sagayıb saqlaylA,
İnşa Allah, burunça qral bolur QaraçaY!
Marsel, 16. 04. 1992 c.
QARAÇAY ELİBLE
Q
Qayadan qala qaraydı,
Qama qaraydı qınından -
Qayğı, qarala, qoraydı,
Qorqub qaçadı qatımdan.
A
Alanla alay aythanla:
Adam - Alamnı Adamı.
Ala, alanlaça, adamlaça,
Ayırgandıla aranı.
R
Razılıq, rahmat Rasulğa,
Rasulga rahmat, razılıq.
Rıshı rıshıdı. Rahatlıq -
Rawbazıga, rezikge, ranña da.
A
Aytılğan aybat Arhız-
Alaniyanı arasıdı,
Ariwluqnu anasıdı,
Aldadı aynırı anı.
Ç
Çegeribizni çekgenbiz,
Çıqganbız çıñılladan.
Çıdağanbız, çınıqganbız,
Çirkimezça çınlıladan.
A
Assıla asılalla
Atları aman bla aytıla.
Alanla - asılla ua,
Alğınladaça - atlıla.
Y
İtleribiz izleydile
İnnetibizni ilerge.
İnşallah, iletmezbiz,
İlinirbiz İlkerge.
Aprelni 18, 1992 cıl
ALLAH AMANATI BOL, QARAÇAY-MALQAR
Istanbul şaharda azan tawuş
Haram cuqudan uyatdı meni.
Qart, caş da namazğa uüdu -
Musliman millet uyaltdı meni.
Türknü ruhun añılar üçün,
Kel, mında mejgitleni kör.
Azan tawuş alay keledi,
Kökleden tögülgença nür.
Türk teñizge qoşulmasa taw suw,
Qurub qallığın añıladım.
"Allah-Allah, tinim-dinim" deb,
Duniyağa cañıdan qaradım.
Türkde bolsañ da, Kavkazda tursañ da,
Kesi üyüñdese, ürkme sen.
Türk duniyanı miyikligise,
Kavkaz tawladan türkse sen.
Türknü kindigi - Istanbul ese,
Türknü başı - Qaraçay-Malqar.
Miñi Tawnu töppesinden azan qıçırılsa,
Aña Evropa qoy, bütew duniya tıñılar.
Men - türkme, tawluma, alanma -
Alhamdulillya, muslimanma.
Caşarğa kereklisin añılağanma
Allahnı coruğu bla, Quran bla.
Alay a Allah bizni carathandı
Qawumla etib, til-curt da berib.
Ma anı üçün men qazawat eterikme,
Alanı canımdan da sıylı, bagalı da körüb.
Dinim, tilim, halqım, curtum,
Sizni saqlayalsam - maña ölüm coq,
Qaraçay-Malqar - tilegim, cırım -
Esen bol. Andan başha izlemeyme cuq.
Öz başıma tilemeyme cuq.
Allahha amanat bol, Qaraçay-Malqar.
KARA TANI, TANIT, CAY
Karaçay - Halk, Curt;
At, sıfat emda amanat:
Kara tanı, kara cay.
Uzaydan - Culduz bla Aydan -
Enñen buyruk Karaçay:
Kara tanı, kara cay.
Eki duniyadan da
Ülüşlü bolurga izley eseñ -
Kara tanı, kara cay.
Kök-Cer çek, Kök-Cer auuş
Emda keramat tauuş - Karaçay:
Kara tanı, kara cay.
Karaçay. Maganası:
Kara tanı, kara cay.
Biz halknı carata turub,
Allah atagan At
Emda Andan kelgen
Buyruk, borç, amanat:
Kara tanı, kara cay.
Saklanıu, kutuluu col - Oldu bizge,
Allah borç etgen Oldu bizge.
Karaçay - halkım, curtum, canım-tinim.
Bizni kutharlık: kaara - okuu, bilim.
BOYNUMDA DUAMDI KARAÇAY ++++++
Karaçayda cauadı kar,
Stavañerde cauadı cañur.
Zamansızlay bolsam da kart,
Duniya menñe algınça cañı.
Anda agaralla taula,
Mında çaykaladı teñiz.
Cer, Kök da cuuuk bolganla maña -
Kalganma adamsız, teñsiz.
Cañuru cibitse da, karı üşütse da,
Tabigatdan kalmaydı kölüm.
Köb kıyınlık, palah körsem da,
Caşaudan kanmaydı kölüm.
Alay a, adam kibikle, adamçıkla
Çabarga küreşelle menñe,
Kabarga küreşelle meni -
Kulluk üçün kul bolganla ala;
Tegene, süek üçün,
Sıncırga tagılganla ala,
İt bolub, çabışalla, talaşalla ala...
Oy it adamla, maske adamçıkla
Sizden keledi halkga korkuu, kaygı.
Cıyın canlı kalmagandı endi,
Kazak börüle da - barmak bla sanarça.
İtle ua, itle?
Üyde, arbazda, oramda da - itle;
Cer-cerden beri cıyıla, üyürsüne, üyrey-cayıla,
Bu cergili amantişle bla katışa, calgaşa,
Baş bola, curtha ie bola baralla ala.
İtlege keslerin horlathan börüle,
Ne deb, cuuab berlikle Teyrige?
Cıyın canlı it cıyınña burulsa,
Amantiş bolub, kullaga kul bolub kalsa,
Teyrini ornuna, it başha tabınsa,
Kölüñ çıkmay kalay kalır aladan?
Kölüm adamladan çıksa da,
Curtdan a çıkmaz kölüm, ogay.
Kara künümü, karañı keçemi da carıta,
Agaradı miyiklede Karaçay.
Köknü, Cerni da carıthança culduzu bla Ay,
Karaçay da meni carıtadı alay.
Ceti ayatlı Alhamdı Karaçay,
Boynumda duamdı Karaçay.
CAÑKILIÇHA UŞAYDI KARAÇAY
«Karaçay bizge ata-babalarıbız aythan bir tauruhdu, candetdi. Endi ua andan kucur haparla kelelle - içgen-esirgen, bir-birin tonagan, öltürgen degença... Kölübüz çıgar deb asrı korkgandan, arı baralmay turabız».
Sılpagarladan Yılmaz Nauruz bla Mustafa Dommayçı (Türkie)
Kün tübünde cauadı cañur,
Kölden kelgen nazmula da - alay.
Kök culduzu, cer kırdıgı da cañı,
Cañkılışça körünedi Karaçay.
Cañkılıçha uşaydı Karaçay:
Uzakdan körünedi, cuuuk barsam a - boladı tas;
Tışından-keñden ariudu kalay,
Tintib karasam a - kölüm boladı az.
Ceti boyaudan kuralıbdı ol -
Kızıl, turuncu, sarı, ala, kök, kimit, caşil.
Har biri kalganladan kesin köredi baş -
Biri-birinden ulluköllü, mahtançak, cahil.
Uzakdan karagan köredi tüz, köredi cañılıç:
Bardı cañkılıç, cokdu cañkılıç.
Uzakdan köreme da, barama cuuuk -
Cuk da cok, kayıtama suuub.
Halkımı kesi kesinden emda curtundan
Ayırıb küreşelle it da, tülkü da, eki başlı kuş da -
Barı da boşarga küreşelle halkımdan.
Cürek küküreydi, caşnaydı, nazmulanadı -
Şiyir kılıç çıgadı kınından.
...Kün tübünde cauadı cañur,
Cañkılıç da tartılgandı togay.
Cuuuk barırga korkub, uzakdan tansıklayma -
Cañkılıçha uşaydı Karaçay.
KARAÇAY
Borbaylı - culduzlu, Aylı - Karaçaylı;
Miñi Taulu - miñi taulu - Karaçaylı;
Kök-Cer adamı - Teyri adamı - Karaçaylı;
Alan elli - nart köllü - Karaçaylı.
Kitabıñ bardı, kara tanıysa - tülse cahil;
Bayragıñ da, baylıgıñ da - kök, ak, caşil;
Ak Miñi Tau caşil nürde - betiñ, tamgañ;
Kalsañ da cayau, bolsañ da atlı, sen - kanatlı.
Tüz curtuñ - Kök bla Cerni arasında caşil ırcı;
Tau curtuñ - kök bla caşilni arasında ak ırcı;
«Sen Kökge cete miyikse» degendi halk cırçı.
Kök, ak, caşil duniyalanı birligidi Karaçay;
Adam ulunu örge karathan keramatdı Karaçay;
Teyri adamlarına amanatdı Karaçay;
Barıbızga da amanatdı Karaçay.
Allah bergen alamatdı Karaçay.
Kara taş da, caşil Narat da - Karaçay.
Nart tauruh da, Hak kerti da - Karaçay.
Keled buyruk: kaara tanı, kaara tanıt, kaaara cay -
Dini, tili bla curtunda caşar üçün Karaçay;
Adeti-namısı bla curtunda caşar üçün Karaçay -
Kaara tanı, kaara tanıt, kaara cay.
Karaçay - kanat cay - kaara cay.
Karaçaynı maganası alaydı, alay.
Kara tanı, kara tanıt, kara cay -
Alay buüradı culduzu bla Ay.
Curtum meni - Kök-Cer çegi - Karaçay.
Halkım meni - Teyri adamı - Karaçay.
KRÇ AAAY (kurç-kılıç bla üç Ay) - Karaçay.
Uruş kerek da, namaz kerek da - Karaçay.
Karaçay - KaRaÇaY - kArAçAy - KARAÇAY.
CULDUZ bla AY emda KARAÇAY
Culduz bla Ay emda Karaçay.
Aladan başha,
Aladan baş
Cuk cokdu menñe.
Ala bla başlayma
Har nazmumu.
Aladandı colum,
Alagadı colum.
Alalla meni
Carathan, caşathan, öltürgen, tiriltgen da.
Ala bla baylamlıdı
Caşau, ölüm, ölümsüzlük da.
Kökden karasam da, Cerden karasam da,
Kökge karasam da, Cerge karasam da,
Aualga, bügünñe, ahırga karasam da,
Nür töge körünelle ala -
Culduzu bla Ay emda Karaçay.
Em kısha, em uzun Söz da - ala,
Em cuuuk, em uzak da - ala,
Kökde, Cerde, kölde da - ala;
Cürekge sıyınñan çeksizlik da ala,
Añıga sıyınmagan çeksizlik da ala,
Söz da, magana da, Can curt da ala,
Eski, cañı, tamblagı Curt da ala.
Culduz bla Ay
emda
Karaçay.
...
Mingi Tav (Elbrus)
Sen kökge cete miyikse
Kavkaz tavlanı içinde.
Miyala kibik cıltıray,
kanga buzların üsünde.
Üsünde bardı ak tonun,
Sen cay da, kış da kiyese.
Kün buzulurğa tebrese,
Boran eterge süyese.
Kün ariv, çuvak turganlay,
Tohtamaydı boranın,
Cay da, kış da erimeydi
Üsündegi buzların.
Tögereginde toğay otlayla
Altın müyüzlü kiyikle.
Seni többenge çıgıvçandıla
Bögekle bla cigitle.
Kiyik buvların öküredile
Konguravlanı kakkança,
Cuğuturların turuşadıla
Atlıla çarsha çabhança.
Kablanların, aslanların
Buğoylarına kirelle.
Pokunların, gujdarların
Adam cıyını bilelle.
Ayülerin muruldaydıla
şındık çegetni içinde.
Börülerin kalkıydıla
Koylanı köre tüşünde.
Kök caşnasa sızdıralla
Eteklerin cel ete...
Menden küçlü cokdu deb,
Kesin kesine köl ete.
Kablanların karab turalla
Beklege kirib, mınayıb,
Borsukların, tülkülerin
Cuvuk barırda uyalıb.
Kankazların kankıldaydıla,
Çın tavukların cırlayla.
Kargaların kark-kurk ete,
Mıllık tabmayın cılayla.
Kögorçünlerin cüvüldeydile
Künün cıltırab kakkanlay,
Maralların otlaydıla
Gelev kırdıkga bathanlay.
Çıpçıkların, çavkaların
Buday ındırnı çöbleyle.
Ararat bla Kazbek tav
Sanga tügel cetmeyle.
Ullu kuşla sanga konsala
Üyle kibik karaşıb,
Cur tekele cıgılsala
Sürüvlerinden acaşıb.
Küz artında turnaların
Avub ketelle tengizge,
Kışha hazır boluguz deb,
Eskertivçense sen bizge.
Senden sora kaysı tavdu
Arivluk bla bay bolgan,
Başı kış bolub, beli caz bolub,
Eteklerinde cay bolgan?
Mingi Tav bla Kazbek tav,
Aragız ariv cibek av...
Sen kiyiz börknü agarta,
Etegin caşil katapa.
Sen culduzlaga canaşa,
Kalganla senden alaşa,
Bir-birigizge karaşa,
Kalay seyirsiz, tamaşa!
Buznu, karnı cıyıvçu,
Başına bulut konuvçu,
Tögeregine basınıb
Tavlula karab toymavçu.
Kış aylanı boranısa,
Cay aylanı salkını.
Cumuşaklık etmesen
incitirikse halkını.
Kesin begitmey çıkganga
Başha bolmay bir cavsa,
Sav duniyanı başında
Em belgili bir tavsa.
Semenlanı Smayil
CAŞAWUMU EKİGE BÖLGEN ÇEK
(09 - 12 zul-hicja)
Caşawumu, cazğanımı da
Ekige bölürge bolluqdu:
Hacğa deri (30.03.1998)
Emda hacdan sora (12.04.1998).
Hacdan qayıthan künüm -
Aprelni 12 - Tuwğan künümdü.
Haci bolğan künüm bla,
Tuwğan künüm da
Bir kün bolğanları seyirdi.
Nisan ayda - aprelde -
Kebinñe, çırmalıb,
Allahnı allına kelib,
Faygambarıbız aleyhissalamnı
Nür tawun, Curtun körüb,
Allahnı birligin,
Muhammad da anı keleçisi bolganın
Awuzum bla aytıb,
Cüregim bla begitib,
Cüregim cumşab, tüşünüb,
Bütew günahlarımdan artılıb,
İçimi, tışımı da haramdan tazalab,
Men duniyaga cañıdan tuwdum,
Ömürlük duniyaga tuwdum.
Nisan ay maña artıq da bağalı:
Men duniyaga ekinçi kere keldim.
Nür Tawdan qarab,
Miñi Tawnu kördüm.
Mından arı qalay caşarıgımı,
Ne bla küreşirigimi,
Kim bla küreşirigimi da bildim.
Nisan ay maña artıq da bağalı.
KURAN SÖZ
Karaçay - Karaşauay - Kaara cay.
Bu sözlede (Sözde!) - Cer, Kün emda Ay.
Bu Sözde - Kara suu, Kara teñiz, Kara halk.
Bu Sözde - Ak suu, Ak teñiz, Ak halk.
Bu Sözde - ulluluk, miyiklik, tazalık.
Bu Sözde - culduz tamır, nart tamır.
Miñi Taulu Miñi taulu Miñi halkım.
Kelgen coluñ da, barlık coluñ da caşınıbla seni atıñda,
Büteu kadarıñ-cazıuuñ cazılıbdı seni atıñda,
Ne eteriñ da aytılıbdı seni atıñda.
Kuran Söz, amanat Söz, keramat Söz - Karaçay.
HALQIBIZNI MİLLET ORAYDASI
QARAÇAY* ++++++++++++++++++++++
Beştaw canı, Arhız, Mahar, Teberdi -
Miyik curtnu bizge Teyribiz berdi,
Miñi Tawnu Senñe tıyınşlı kördü,
Culduz halqı, Teyri halkı Qaraçay!
Ne zalimni allında da bügülmey,
Qara kün da zrkinlikden tüñülmey,
Taş başında caşaw ete kelgense,
Ötgür millet, öhtem millet Karaçay!
Nença kere Künü, Ayı tutulğan,
Ança kere celmawuzdan kutulğan,
Temirlege, Kurçlağa da qatılğan
Dew halisin körgüztgendi Karaçay!
Üzmegense nartüh, arpa urlugun,
Cigitlikni, adamlıknı korluğun,
Burun kibik kral kuradıñ, kurduñ
O nart halkı, alan halkı Qaraçay!
Bardı seni Allahıñ da, tiliñ da,
Ösüb kelgen sarıcilik tölüñ da,
Qatılmazla Senñe kartlık, ölüm da,
Ömürlege caşarıksa Karaçay!
*Belgilenñen tizginle, ejiw halda, qaytarılıb aytılınadıla
Qaraçay tilim
Carlı tilim, bay tilim,
Culduz tilim, Ay tilim,
Adurhay, Budiyan tilim,
Tram tilim, Nawruz tilim,
Tar tilim, duniya tilim,
Qarça tilim, Botaş tilim,
Taw tilim, taş tilim,
Nart tilim, caş tilim,
Kün tilim, gül tilim,
Türk tilim, alan tilim,
Allah bergen adam tilim,
Qaraçay tilim, ana tilim.
CAŞARIQMIDI QARAÇAY?!
Qara kün da qara Künñe,
Qara Ayğa: iynam ketmez,
İyman ketmez - Qaraçayğa
Qarğış cetmez. Tilek da et,
Alğış da et. Aman qış da
Üşütalmağandı igi söznü.
Qara qış da qaraltalmagandı
Miñi Tawnu. Kişiligibiz
Qamathandı kelgen cawnu.
Tüzlügübüz
Horlarıqdı calğan dawnu.
İgi, aman, bay, carlı ese da,
Ariw, erşi, saw, caralı ese da,
Mından sora Qaraçay atlı curt coqdu,
Qobannı tawuşundan ariw maqam, cır coqdu.
Ol fikirdi, ol zikirdi, keramatdı, amanatdı -
Bu cer bizge duniyadı, ahıratdı.
Ata curtha bekligibizni sınarga süe,
Cazıw bizge qıyınlıqlanı turgandı ie.
Özge qıyınlıqladan qutulallıq tülbüz,
Ömürde da erkin soluyallıq tülbüz,
Tuwğan ceribizge bolmasaq ie.
Bir qawum honşu cut ese, zar ese da,
Colubuz nıhıt ese, tar ese da,
Nartladan, alanladan bizde bir cuq bar ese,
Qurarıqbız Qaraçay degen qralnı!
Orta Aziyada halqıbıznı qırılğan carımı,
Ölümden qutulub, ızına qayıthan carımına,
Andan, qabırladan, turadı qıçıra,
Qaraçay qrallığın tabhanmıdı ızına?
Tutmaqda, azabda qıynalıb ölgenle,
Canazısız, kebinsiz körge kirgenle,
"Allah», «Qaraçay" ahır sözleri bolğanla,
Cuwab saqlab turadıla bizden.
Qrallığın tabhanmıdı Qaraçay?!
Cerine, tiline erkinmidi Qaraçay?!
Caşaymıdı, caşarıqmıdı Qaraçay?!
Sentyabrnı 14, 1990 c.
QAYITIR
İgilik et. Ol qayıtmay qalmaz:
Adamdan qaytmasa da, Allahdan qayıtır.
NAZMULAGA QARAY
Ölüb tuwğandan ese,
Tuwmay qalgan igidi.
KÖLDE
Cüzedi kölde qanqaz -
Kavkaz.
FAYGAMBARLA bla POETLE.
Aq Sözle Allahdan keledile -
Fayğambarla bilgendile anı,
Anı poetle da biledile.
MIDAHLIQ NEDENDİ?
Adam umutunda da cetelmezlik zatla bardıla -
Mıdahlıq andandı.
Alay a, cetellik zatıbızğa da
Cetelmey qalğanıbız tülmüdü
Bütün qıynağan?!
KİM QALDI?
Batçalanı Dawut afendi da ketdi ese duniyadan,
Eski afendileden, kerti afendileden
Qaraçayda kişi qalmadı sora.
SORUW
Zamanıñı aşırmayın boşuna,
Qayıtırmeñ qart atañı qoşuna?
"Y" AÇAR: AQ.
Teliden tuwra hapar
Ne da:
Gitçe barmaq da asıwdu.
Beşikdegi da aytsın, tüzün aytsın ansı.
Uzun söznü qıshası
Ne da
Qıshanı uzun haparı:
Musliman halqnı atın Qurandaça,
Oñdan solğa oqurga da bolluqdu.
"Qaraçay" degen suranı mağanasın
Ahır fayğambar - Qısha "İ"-açar;
"Y" açar: aq (= Qaraçay).
QRAL BOLUR QARAÇAY
Qalapelede urğanbız bu curtlağa qazıQ,
Adamça, Erça caşağanbız taş başında da - tawladA.
Rahat kün da bolğanbız curt saqlarğa hazıR,
Alan qralıbız da belgili edi duniyadA.
Çırtda esde coq edi kelir deb qaÇ.
Ay medet, Ashaq Temirden sora da qırdı eminA...
İnşallah, qrallığın ızına alır QaraçaY.
Qaçan da bizni colubuz - açıQ,
At bashannı cer biledi qayda dA.
Rıshıbızğa, curtubuzğa cutlanñan a - açıR,
Adamlığı bolğannı çaqırabız toyga dA.
Çomartlığıbız, halallıgıbız - kesibizge da quwanÇ.
Aşhıladan bolsaq, atıb qoymaz Allah dA,
İnşallah, cañıdan qral bolur QaraçaY.
Qara, eki cagası Qaraçay bolğanı üçün bu nazmuçuQ
Aşığış baradı taw suwça, bolub taza da, terk dA.
Respublika bolur Qaraçay, Cumhuriet boluR,
Anı üçün küreşmegen erkişi tüldü, kiymesin börk dA.
Çıñ dew tawladan biri - Miñi Taw - bered bizge küÇ:
Ata-babala da sagayıb saqlaylA,
İnşa Allah, burunça qral bolur QaraçaY!
Marsel, 16. 04. 1992 c.
QARAÇAY ELİBLE
Q
Qayadan qala qaraydı,
Qama qaraydı qınından -
Qayğı, qarala, qoraydı,
Qorqub qaçadı qatımdan.
A
Alanla alay aythanla:
Adam - Alamnı Adamı.
Ala, alanlaça, adamlaça,
Ayırgandıla aranı.
R
Razılıq, rahmat Rasulğa,
Rasulga rahmat, razılıq.
Rıshı rıshıdı. Rahatlıq -
Rawbazıga, rezikge, ranña da.
A
Aytılğan aybat Arhız-
Alaniyanı arasıdı,
Ariwluqnu anasıdı,
Aldadı aynırı anı.
Ç
Çegeribizni çekgenbiz,
Çıqganbız çıñılladan.
Çıdağanbız, çınıqganbız,
Çirkimezça çınlıladan.
A
Assıla asılalla
Atları aman bla aytıla.
Alanla - asılla ua,
Alğınladaça - atlıla.
Y
İtleribiz izleydile
İnnetibizni ilerge.
İnşallah, iletmezbiz,
İlinirbiz İlkerge.
Aprelni 18, 1992 cıl
ALLAH AMANATI BOL, QARAÇAY-MALQAR
Istanbul şaharda azan tawuş
Haram cuqudan uyatdı meni.
Qart, caş da namazğa uüdu -
Musliman millet uyaltdı meni.
Türknü ruhun añılar üçün,
Kel, mında mejgitleni kör.
Azan tawuş alay keledi,
Kökleden tögülgença nür.
Türk teñizge qoşulmasa taw suw,
Qurub qallığın añıladım.
"Allah-Allah, tinim-dinim" deb,
Duniyağa cañıdan qaradım.
Türkde bolsañ da, Kavkazda tursañ da,
Kesi üyüñdese, ürkme sen.
Türk duniyanı miyikligise,
Kavkaz tawladan türkse sen.
Türknü kindigi - Istanbul ese,
Türknü başı - Qaraçay-Malqar.
Miñi Tawnu töppesinden azan qıçırılsa,
Aña Evropa qoy, bütew duniya tıñılar.
Men - türkme, tawluma, alanma -
Alhamdulillya, muslimanma.
Caşarğa kereklisin añılağanma
Allahnı coruğu bla, Quran bla.
Alay a Allah bizni carathandı
Qawumla etib, til-curt da berib.
Ma anı üçün men qazawat eterikme,
Alanı canımdan da sıylı, bagalı da körüb.
Dinim, tilim, halqım, curtum,
Sizni saqlayalsam - maña ölüm coq,
Qaraçay-Malqar - tilegim, cırım -
Esen bol. Andan başha izlemeyme cuq.
Öz başıma tilemeyme cuq.
Allahha amanat bol, Qaraçay-Malqar.
KARA TANI, TANIT, CAY
Karaçay - Halk, Curt;
At, sıfat emda amanat:
Kara tanı, kara cay.
Uzaydan - Culduz bla Aydan -
Enñen buyruk Karaçay:
Kara tanı, kara cay.
Eki duniyadan da
Ülüşlü bolurga izley eseñ -
Kara tanı, kara cay.
Kök-Cer çek, Kök-Cer auuş
Emda keramat tauuş - Karaçay:
Kara tanı, kara cay.
Karaçay. Maganası:
Kara tanı, kara cay.
Biz halknı carata turub,
Allah atagan At
Emda Andan kelgen
Buyruk, borç, amanat:
Kara tanı, kara cay.
Saklanıu, kutuluu col - Oldu bizge,
Allah borç etgen Oldu bizge.
Karaçay - halkım, curtum, canım-tinim.
Bizni kutharlık: kaara - okuu, bilim.
BOYNUMDA DUAMDI KARAÇAY ++++++
Karaçayda cauadı kar,
Stavañerde cauadı cañur.
Zamansızlay bolsam da kart,
Duniya menñe algınça cañı.
Anda agaralla taula,
Mında çaykaladı teñiz.
Cer, Kök da cuuuk bolganla maña -
Kalganma adamsız, teñsiz.
Cañuru cibitse da, karı üşütse da,
Tabigatdan kalmaydı kölüm.
Köb kıyınlık, palah körsem da,
Caşaudan kanmaydı kölüm.
Alay a, adam kibikle, adamçıkla
Çabarga küreşelle menñe,
Kabarga küreşelle meni -
Kulluk üçün kul bolganla ala;
Tegene, süek üçün,
Sıncırga tagılganla ala,
İt bolub, çabışalla, talaşalla ala...
Oy it adamla, maske adamçıkla
Sizden keledi halkga korkuu, kaygı.
Cıyın canlı kalmagandı endi,
Kazak börüle da - barmak bla sanarça.
İtle ua, itle?
Üyde, arbazda, oramda da - itle;
Cer-cerden beri cıyıla, üyürsüne, üyrey-cayıla,
Bu cergili amantişle bla katışa, calgaşa,
Baş bola, curtha ie bola baralla ala.
İtlege keslerin horlathan börüle,
Ne deb, cuuab berlikle Teyrige?
Cıyın canlı it cıyınña burulsa,
Amantiş bolub, kullaga kul bolub kalsa,
Teyrini ornuna, it başha tabınsa,
Kölüñ çıkmay kalay kalır aladan?
Kölüm adamladan çıksa da,
Curtdan a çıkmaz kölüm, ogay.
Kara künümü, karañı keçemi da carıta,
Agaradı miyiklede Karaçay.
Köknü, Cerni da carıthança culduzu bla Ay,
Karaçay da meni carıtadı alay.
Ceti ayatlı Alhamdı Karaçay,
Boynumda duamdı Karaçay.
CAÑKILIÇHA UŞAYDI KARAÇAY
«Karaçay bizge ata-babalarıbız aythan bir tauruhdu, candetdi. Endi ua andan kucur haparla kelelle - içgen-esirgen, bir-birin tonagan, öltürgen degença... Kölübüz çıgar deb asrı korkgandan, arı baralmay turabız».
Sılpagarladan Yılmaz Nauruz bla Mustafa Dommayçı (Türkie)
Kün tübünde cauadı cañur,
Kölden kelgen nazmula da - alay.
Kök culduzu, cer kırdıgı da cañı,
Cañkılışça körünedi Karaçay.
Cañkılıçha uşaydı Karaçay:
Uzakdan körünedi, cuuuk barsam a - boladı tas;
Tışından-keñden ariudu kalay,
Tintib karasam a - kölüm boladı az.
Ceti boyaudan kuralıbdı ol -
Kızıl, turuncu, sarı, ala, kök, kimit, caşil.
Har biri kalganladan kesin köredi baş -
Biri-birinden ulluköllü, mahtançak, cahil.
Uzakdan karagan köredi tüz, köredi cañılıç:
Bardı cañkılıç, cokdu cañkılıç.
Uzakdan köreme da, barama cuuuk -
Cuk da cok, kayıtama suuub.
Halkımı kesi kesinden emda curtundan
Ayırıb küreşelle it da, tülkü da, eki başlı kuş da -
Barı da boşarga küreşelle halkımdan.
Cürek küküreydi, caşnaydı, nazmulanadı -
Şiyir kılıç çıgadı kınından.
...Kün tübünde cauadı cañur,
Cañkılıç da tartılgandı togay.
Cuuuk barırga korkub, uzakdan tansıklayma -
Cañkılıçha uşaydı Karaçay.
KARAÇAY
Borbaylı - culduzlu, Aylı - Karaçaylı;
Miñi Taulu - miñi taulu - Karaçaylı;
Kök-Cer adamı - Teyri adamı - Karaçaylı;
Alan elli - nart köllü - Karaçaylı.
Kitabıñ bardı, kara tanıysa - tülse cahil;
Bayragıñ da, baylıgıñ da - kök, ak, caşil;
Ak Miñi Tau caşil nürde - betiñ, tamgañ;
Kalsañ da cayau, bolsañ da atlı, sen - kanatlı.
Tüz curtuñ - Kök bla Cerni arasında caşil ırcı;
Tau curtuñ - kök bla caşilni arasında ak ırcı;
«Sen Kökge cete miyikse» degendi halk cırçı.
Kök, ak, caşil duniyalanı birligidi Karaçay;
Adam ulunu örge karathan keramatdı Karaçay;
Teyri adamlarına amanatdı Karaçay;
Barıbızga da amanatdı Karaçay.
Allah bergen alamatdı Karaçay.
Kara taş da, caşil Narat da - Karaçay.
Nart tauruh da, Hak kerti da - Karaçay.
Keled buyruk: kaara tanı, kaara tanıt, kaaara cay -
Dini, tili bla curtunda caşar üçün Karaçay;
Adeti-namısı bla curtunda caşar üçün Karaçay -
Kaara tanı, kaara tanıt, kaara cay.
Karaçay - kanat cay - kaara cay.
Karaçaynı maganası alaydı, alay.
Kara tanı, kara tanıt, kara cay -
Alay buüradı culduzu bla Ay.
Curtum meni - Kök-Cer çegi - Karaçay.
Halkım meni - Teyri adamı - Karaçay.
KRÇ AAAY (kurç-kılıç bla üç Ay) - Karaçay.
Uruş kerek da, namaz kerek da - Karaçay.
Karaçay - KaRaÇaY - kArAçAy - KARAÇAY.
CULDUZ bla AY emda KARAÇAY
Culduz bla Ay emda Karaçay.
Aladan başha,
Aladan baş
Cuk cokdu menñe.
Ala bla başlayma
Har nazmumu.
Aladandı colum,
Alagadı colum.
Alalla meni
Carathan, caşathan, öltürgen, tiriltgen da.
Ala bla baylamlıdı
Caşau, ölüm, ölümsüzlük da.
Kökden karasam da, Cerden karasam da,
Kökge karasam da, Cerge karasam da,
Aualga, bügünñe, ahırga karasam da,
Nür töge körünelle ala -
Culduzu bla Ay emda Karaçay.
Em kısha, em uzun Söz da - ala,
Em cuuuk, em uzak da - ala,
Kökde, Cerde, kölde da - ala;
Cürekge sıyınñan çeksizlik da ala,
Añıga sıyınmagan çeksizlik da ala,
Söz da, magana da, Can curt da ala,
Eski, cañı, tamblagı Curt da ala.
Culduz bla Ay
emda
Karaçay.
21 Nisan 2010 Çarşamba
QARAÇAYIM - MALQARIM
QARAÇAYIM - MALQARIM
muzıka Borisa Turklieva
slova Noriy Sozarukova
Dew alanla zorçuladan, cawladan,
Köb ömürleni Allah bla saqlanñan.
Seyir curtnu erkelete, iynaqlay,
Biz caşaybız Malqar bla Qaraçay.
Bu duniyanı candeti, deb atalgan,
Taw ceribiz mahtaw bla aytılgan.
Suwlarıbız - tamam kümüş belibaw,
Quwançıbız - eki başlı Miñi Taw.
PRİPEV:
Qaraçayım, Malqarım!
Ekibiz da eki uçar qanatım.
Bir milletden caratılgan eki halq,
Şoh turabız bir-birge bolub caq.
Tamadanı sıylab orun bergenle,
Tişirıwnu ana qaçın körgenle.
Qartlarıbız tüz onowlu kelbetli,
Caş tölübüz taw namıslı, adetli.
Qıyın künde şohun, teñin satmagan,
Başhalaga sawut alıb çabmagan,
Tüzlük colda teñ atlagan egizle,
Zorluq açıw sınamagız ömürde.
PRİPEV:
Qaraçayım, Malqarım!
Ekibiz da eki uçar qanatım.
Bir milletden caratılgan eki halq,
Şoh turabız bir-birge bolub caq.
КЪАРАЧАЙЫМ - МАЛКЪАРЫМ
музыка Бориса Турклиева
слова Норий Созарукова
Деу аланла зорчуладан, джауладан,
Кёб ёмюрлени Аллах бла сакъланнган.
Сейир джуртну эркелете, ийнакълай,
Биз джашайбыз Малкъар бла Къарачай.
Бу дунияны джандети, деб аталгъан,
Тау джерибиз махтау бла айтылгъан.
Сууларыбыз - тамам кюмюш белибау,
Къууанчыбыз - эки башлы Минги Тау.
ПРИПЕВ:
Къарачайым, Малкъарым!
Экибиз да эки учар къанатым.
Бир миллетден джаратылгъан эки халкъ,
Шох турабыз бир-бирге болуб джакъ.
Тамаданы сыйлаб орун бергенле,
Тиширыуну ана къачын кёргенле.
Къартларыбыз тюз оноулу келбетли,
Джаш тёлюбюз тау намыслы, адетли.
Къыйын кюнде шохун, тенгин сатмагъан,
Башхалагъа сауут алыб чабмагъан,
Тюзлюк джолда тенг атлагъан эгизле,
Зорлукъ ачыу сынамагъыз ёмюрде.
ПРИПЕВ:
Къарачайым, Малкъарым!
Экибиз да эки учар къанатым.
Бир миллетден джаратылгъан эки халкъ,
Шох турабыз бир-бирге болуб джакъ.
muzıka Borisa Turklieva
slova Noriy Sozarukova
Dew alanla zorçuladan, cawladan,
Köb ömürleni Allah bla saqlanñan.
Seyir curtnu erkelete, iynaqlay,
Biz caşaybız Malqar bla Qaraçay.
Bu duniyanı candeti, deb atalgan,
Taw ceribiz mahtaw bla aytılgan.
Suwlarıbız - tamam kümüş belibaw,
Quwançıbız - eki başlı Miñi Taw.
PRİPEV:
Qaraçayım, Malqarım!
Ekibiz da eki uçar qanatım.
Bir milletden caratılgan eki halq,
Şoh turabız bir-birge bolub caq.
Tamadanı sıylab orun bergenle,
Tişirıwnu ana qaçın körgenle.
Qartlarıbız tüz onowlu kelbetli,
Caş tölübüz taw namıslı, adetli.
Qıyın künde şohun, teñin satmagan,
Başhalaga sawut alıb çabmagan,
Tüzlük colda teñ atlagan egizle,
Zorluq açıw sınamagız ömürde.
PRİPEV:
Qaraçayım, Malqarım!
Ekibiz da eki uçar qanatım.
Bir milletden caratılgan eki halq,
Şoh turabız bir-birge bolub caq.
КЪАРАЧАЙЫМ - МАЛКЪАРЫМ
музыка Бориса Турклиева
слова Норий Созарукова
Деу аланла зорчуладан, джауладан,
Кёб ёмюрлени Аллах бла сакъланнган.
Сейир джуртну эркелете, ийнакълай,
Биз джашайбыз Малкъар бла Къарачай.
Бу дунияны джандети, деб аталгъан,
Тау джерибиз махтау бла айтылгъан.
Сууларыбыз - тамам кюмюш белибау,
Къууанчыбыз - эки башлы Минги Тау.
ПРИПЕВ:
Къарачайым, Малкъарым!
Экибиз да эки учар къанатым.
Бир миллетден джаратылгъан эки халкъ,
Шох турабыз бир-бирге болуб джакъ.
Тамаданы сыйлаб орун бергенле,
Тиширыуну ана къачын кёргенле.
Къартларыбыз тюз оноулу келбетли,
Джаш тёлюбюз тау намыслы, адетли.
Къыйын кюнде шохун, тенгин сатмагъан,
Башхалагъа сауут алыб чабмагъан,
Тюзлюк джолда тенг атлагъан эгизле,
Зорлукъ ачыу сынамагъыз ёмюрде.
ПРИПЕВ:
Къарачайым, Малкъарым!
Экибиз да эки учар къанатым.
Бир миллетден джаратылгъан эки халкъ,
Шох турабыз бир-бирге болуб джакъ.
24 Aralık 2009 Perşembe
Alan Halqı
Hey, Alanla, qazawatha turganbız,
Ullu tawla boyala tulpar qanña,
Alan halqı birden bolup qophanbız,
Kübele da bulgana murdar qaña!
Teñiz uwu özenlege jetgendi,
Altın çaçlı kök közlüle, qaydasız?
Kübeleriñ, qılıçlarıñ jıltıray,
Alanlıla, qazawatha çıgıgız.
Biz barırbız özenleden – teñizge,
Alan halqı, tebire jortuwlga!
«Qonaqlanı jolu boşdu!» - dep qoysaq,
Ot salırla taw başında tuwzga*1.
Kün da batar, tañ da atar özende,
Biz qaytırbız, alan qartla, saqlagız,
Köbeleyge*2 süzülürbüz, quwana,
Analaga baş ururbuz, qaplana.
Teñiz bürküp alsa da ölükleni,
Biz qaytırbız, jıyıp qalqan*9 börkleni,
Qılqam atıp, umpır tarta*3 Alanda,
Sarı çaçlı tulpar qanla tuwarla.
Alan qandan tolgan qadar jürekle,
Qara qanlı gıbışıla, tohtatıgız!
Alan halqı birden bolub süelse,
Murdar qannı teñizleden emerbiz.
Hey, Alanla, kim bazınır, bir bolsaq?!
Alan Tüzge ullu köllü biz bolsaq,-
Qara qanlı sarubekle jeterle,
Hojanlaga*6 çiginjile biterle.
Hey, Alanla, bolsaq tüzde qonaqbay,
Umpır tarta*3, üyrenirle tawlaga,
«Qonaqlanı jolu boşdu!» - dep qoysaq,-
Ot salırla taw başında tuwzga.
Hey, alanla, ant eteyik bir bolup:
Allıbız – tüz, artıbız a taw bolsa,
Bir etekli Eki Teppe*4 saw bolsa, -
Alan tüzde qara qanlı oñdurmaq!
Qoylarıbız otlarla jaylıqlada,
Gıbışıla teşerle awuzluqnu*5,
Bizni qızla eki eşme atarla,
Işımların jıltırata batırla...
Kök gülmendi qısılgandı toylada,
Aq gülmendi kiyilgendi otowda,
Bal jagayıq alan qızga, hey, marja!
Tuhtuylanı hazırlagız, Alanla!
Jetib kele Taw etekni qatına,
Hurmet ete Alan jaşlı anaga,
Qılqam atıp, umpır tarta Alanda*3,
Sarı çaçlı tulpar jaşla tuwarla.
Hey, Alanla, qazawatha turuguz,
Teñizlile özenlege kirdile,
Biyik tawla artıbızda qalsınla,
Tulpar qanla saqlasınla özenni!
Qara küynü jırlamagız tawlada,
Atlı ötmez biz sawluqda jaşırtın,
Qara qoyla soülurla quwançda,
Hey, Alanla, saq boluguz tawlaga!
Hey, Alanla, kelip qaldı qara kün,
Oy, jarlı anam, barabız teñiz qapha,
Öre hojan*6 buquludan tolmasın,
Bir gıbışı Alan tüzde oñmasın!
Hey, Alanla, üçew-üçew turuguz,
Köbeleyde umpır barad birinçi,
Kelkem atıp, kültermeñi urlatma*7,
Sen Alansa, altın çaçlı, unutma!
Sabırlıla, oy Alanla, keligiz,
Alan tüzde qara qoyla soyayıq,-
Bir janlıdan miñ çapraqlı tuwgandı,
Alan tüzü gürgüleşge qalgandı.
Biz barırbız özenleden – teñizge,
Köbeleyde umpır tartıp, süzülüp,
Alan tüzde qara qoylanı soya,
Bir alanlı jeti ataga aylana!
Hey, Alanla, qazawtha turganla,
Bir alannı kültermesin urlalla!
Sarı çaçlı kök közlüle, saw bolsaq,
Alan tüzden keleçile tayarla!
Kün da batar, tañ da atar özende,
Biz kelirbiz, alan qartla, saqlagız,
Köbeleyge süzülürbüz, quwana,
Analaga baş ururbuz, qaplana!
Алан халкъы
Хей, Аланла, къазауатха тургъанбыз,
Уллу таула бояла тулпар къаннга,
Алан халкъы бирден болуп къопханбыз,
Кюбеле да булгъана мурдар къанга!
Тенгиз ууу ёзенлеге жетгенди,
Алтын чачлы кёк кёзлюле, къайдасыз?
Кюбелеринг, къылычларынг жылтырай,
Аланлыла, къазауатха чыгъыгъыз.
Биз барырбыз ёзенледен – тенгизге,
Алан халкъы, тебире жортуулгъа!
«Къонакъланы жолу бошду!» - деп къойсакъ,
От салырла тау башында туузгъа*1.
Кюн да батар, танг да атар ёзенде,
Биз къайтырбыз, алан къартла, сакълагъыз,
Кёбелейге*2 сюзюлюрбюз, къууана,
Аналагъа баш урурбуз, къаплана.
Тенгиз бюркюп алса да ёлюклени,
Биз къайтырбыз, жыйып къалкъан*9 бёрклени,
Къылкъам атып, умпыр тарта*3 Аланда,
Сары чачлы тулпар къанла тууарла.
Алан къандан толгъан къадар жюрекле,
Къара къанлы гыбышыла, тохтатыгъыз!
Алан халкъы бирден болуб сюелсе,
Мурдар къанны тенгизледен эмербиз.
Хей, Аланла, ким базыныр, бир болсакъ?!
Алан Тюзге уллу кёллю биз болсакъ,-
Къара къанлы сарубекле жетерле,
Хожанлагъа*6 чигинжиле битерле.
Хей, Аланла, болсакъ тюзде къонакъбай,
Умпыр тарта*3, юйренирле таулагъа,
«Къонакъланы жолу бошду!» - деп къойсакъ,-
От салырла тау башында туузгъа.
Хей, аланла, ант этейик бир болуп:
Аллыбыз – тюз, артыбыз а тау болса,
Бир этекли Эки Теппе*4 сау болса, -
Алан тюзде къара къанлы онгдурмакъ!
Къойларыбыз отларла жайлыкълада,
Гыбышыла тешерле ауузлукъну*5,
Бизни къызла эки эшме атарла,
Ышымларын жылтырата батырла...
Кёк гюлменди къысылгъанды тойлада,
Акъ гюлменди кийилгенди отоуда,
Бал жагъайыкъ алан къызгъа, хей, маржа!
Тухтуйланы хазырлагъыз, Аланла!
Жетиб келе Тау этекни къатына,
Хурмет эте Алан жашлы анагъа,
Къылкъам атып, умпыр тарта Аланда*3,
Сары чачлы тулпар жашла тууарла.
Хей, Аланла, къазауатха туругъуз,
Тенгизлиле ёзенлеге кирдиле,
Бийик таула артыбызда къалсынла,
Тулпар къанла сакъласынла ёзенни!
Къара кюйню жырламагъыз таулада,
Атлы ётмез биз саулукъда жашыртын,
Къара къойла союлурла къууанчда,
Хей, Аланла, сакъ болугъуз таулагъа!
Хей, Аланла, келип къалды къара кюн,
Ой, жарлы анам, барабыз тенгиз къапха,
Ёре хожан*6 букъулудан толмасын,
Бир гыбышы Алан тюзде онгмасын!
Хей, Аланла, ючеу-ючеу туругъуз,
Кёбелейде умпыр барад биринчи,
Келкем атып, кюлтерменги урлатма*7,
Сен Аланса, алтын чачлы, унутма!
Сабырлыла, ой Аланла, келигиз,
Алан тюзде къара къойла сояйыкъ,-
Бир жанлыдан минг чапракълы туугъанды,
Алан тюзю гюргюлешге къалгъанды.
Биз барырбыз ёзенледен – тенгизге,
Кёбелейде умпыр тартып, сюзюлюп,
Алан тюзде къара къойланы соя,
Бир аланлы жети атагъа айлана!
Хей, Аланла, къазаутха тургъанла,
Бир аланны кюлтермесин урлалла!
Сары чачлы кёк кёзлюле, сау болсакъ,
Алан тюзден келечиле таярла!
Кюн да батар, танг да атар ёзенде,
Биз келирбиз, алан къартла, сакълагъыз,
Кёбелейге сюзюлюрбюз, къууана,
Аналагъа баш урурбуз, къаплана!
27 Ağustos 2009 Perşembe
Anzaklı Ömer'in Hikayesi - Çanakkale
Türk olmanın nasıl bir şey olduğunu unutanlara hatırlatmak için, Türk olmanın tadına varmak için, lütfen okuyun.
Bu hakiki hikayeyi aktaran, sayın Dr. Ömer Musoğlu 85 yaşındadır ve halen MODA/ İstanbul'da oturmaktadır.
Anzaklı Ömer'in Hikayesini 1957 Yılında İstanbul Tıp Fakültesi'nden mezun olup ihtisas yapmak üzere ABD'ye giden doktor Ömer Muşluoğlu, görev yaptığı hanede başından geçen çok enteresan bir hadiseyi şöyle anlatıyor:
Amerika'ya gittiğim ilk yıllar.. New York'da Medical Center Hospital'da görev almıştım. Fakat vazifem kan almak, kan vermek, serum takmak, elektrokardiyografi çekmek gibi işler.. Hastaya o kadar önem veriyorlar ki yeni doktorlar hemen direkt olarak hasta muayenesine, tedavisine verilmiyor. Diğer zamanlarda da laboratuarda çalışıyorum. Bir hastaya gittim. Yaşlıca bir adam, tahminen yetmiş beş yaşlarında..
-Kan vereceğim kolunuzu açar mısınız?" dedim.
Adamcağız kanserdi ve aynı zamanda kansızdı.. Kolunu açtım, baktım pazusunda bir Türk bayrağı dövmesi var. Çok ilgimi çekti, kendisine sormadan edemedim:
-Siz Türk müsünüz?
-Kaşlarını yukarıya kaldırarak "hayır" manasına bir işaret yaptı.
-Ama ben hala merak ediyorum. "Peki bu kolunuzdaki Türk bayrağı nedir?"
-Aldırma öylesine bir şey işte, dedi.
Ben yine ısrarla:
-Fakat benim için bu çok önemli, çünkü bu benim milletimin bayrağı, benim bayrağım... Bu söz üzerine gözlerini açtı. Derin derin yüzüme baktı ve mırıltı halinde sordu:
-Siz Türk müsünüz?
-Evet Türk'üm...."
İhtiyar gözlerime tanıdık bir göz arıyor gibi baktı.. Anlatmaya başladı:
"Yıl 1915. Çanakkale diye bir yer var Türkiye'de.. Orada savaşmak üzere bütün Hıristiyan devletlerden asker topluyorlardı. Ben, Avustralya Anzaklarındanım. İngilizler bizi toplayıp dediler ki:
-Barbar Türkler Hıristiyan dünyasını yakıp yıkacaklar. Bütün dünya o barbarlara karşı cephe açmış durumda.. Birlik olup üzerine gideceğiz. Bu savaş çok önemlidir.
Biz de inandık sözlerine ve savaşmak isteyenler arasına katıldık.. Beynimizi yıkayan İngilizler Türklere karşı topladığı askerlerin tamamını Çanakkale'ye sevk ediyormuş. Bizi gemilere doldurup Mısır'a getirdiler, orada birkaç ay talim gördük, sonra da bizi alıp Çanakkale'ye getirdiler.
Savaşın şiddetini ben ilk orada gördüm. Öyle ki denize düşen gülleler suları metrelerce yukarı fışkırtıyor, gökyüzünde havai fişekler gibi geceyi gündüze çeviriyordu. Her taarruzda bizden de Türklerden de yüzlerce insan hayatının baharında can veriyordu. Fakat biz hepimiz Türklerdeki gayret ve cesareti gördükçe şaşırıyorduk. Teknolojik yönden çok çok üstün olduğumuz gibi sayı bakımından da fazlaydık. Peki onlara bu cesaret ve kuvveti veren şey neydi? İlk başlarda zannediyordum ki İngilizlerin bize anlattığı gibi Türkler barbarlıktan böyle saldırıyorlar. Meğer bu barbarlıktan değil, kalplerindeki vatan sevgisinden kaynaklanıyormuş.
Biz karaya çıktık. Taarruz edeceğiz, bizi püskürtüyorlar.. Tekrar taarruz ediyoruz, bizi gene püskürtüyorlar. Tekrar taarruz ediyoruz..
Derken böyle bir taarruzda başımdan yediğim bir dipçik darbesiyle kendimden geçmişim. Gözlerimi açtığımda kendimi yabancı insanların arasında buldum. Nasıl korktuğumu anlatamam. İngilizler bize Türkleri barbar, vahşi kimseler olarak tanıttı ya... Ama dikkat ettim, bana hiç de öfkeli bakmıyorlar, yaralarımı sarmışlar. İyice kendime gelince bu defa çantalarında bulunan yiyeceklerden ikram ettiler bana. İyi biliyorum ki onların yiyecekleri çok çok azdı. Bu haldeyken bile kendileri yemeyip bana ikram ediyorlardı. Şok olmuştum doğrusu..
Gönüllü BombacıÇanakkale'de Atlı Topçu Subayları
Kınalı Kuzu
Yozgat’ın Sorgun kazasının Karayakup köyünden cepheye gelen Murat, bölükteki tıbbiye öğrencilerinden Şükrü’ye bir mektup yazdırır : "Anacığım kardeşlerimi askere gönderirken başına kına koyma... Zabit efendi bana sordu cevap veremedim. Kardeşlerim de cevap veremeyip mahcup olmasınlar." Bir müddet sonra Murat’ın anasından cevabi mektup yetişir :"Ey oğlum, gözümün nuru Murat’ım ! Zabit efendiye selam söyle... Biz kurbanlık koçları kınalar öyle kurban ederiz. Sen dört kardeşin arasında kurbansın. Sen İsmail’sin (as). Sen orada şehit olacaksın inşallah. Kurbanlık koçlar nasıl kınalanırsa , ben de onun için senin saçını kınalayıp gönderdim."Ve mektup Çanakkale’de Murat’a ulaştığında, Murat’ın kınalı başı çoktan Allah'ına kurban gitmiştir bile...
Dedim ki kendi kendime:
-'Bu adamlar isteseler şu anda beni öldürürler, ama öldürmüyorlar... Veyahut isteseler önceden öldürebilirlerdi.. Halbuki beni cephenin gerisine götürdüler..' Biz esirlere misafir gibi davranıyorlardı. Bu duygularla 'Yazıklar olsun bana' dedim. 'Böyle asil insanlarla ben niye savaşıyorum, niye savaşmaya gelmişim? Bu İngiliz milleti ne yalancıymış, ne kadar Türk düşmanıymış' diyerek pişman oldum.. Ama bu pişmanlığım fayda etmiyor ki... Bu iyiliğe karşı ne yapsam diye düşündüm durdum günlerce.. Nihayet bizi serbest bıraktılar. Memleketime döndüm. İşte memlekette Türk milletini ömür boyu unutmamak için koluma bu Türk bayrağı dövmesini yaptırdım. Bu bayrağın esrarı bu işte.."
Benim gözlerim dolu dolu ihtiyara bakarken o devam etti: Talihin cilvesine bakın ki, o zaman ölmek üzere iken yaralarımı iyileştirerek, sıhhate kavuşmama çaba sarf eden Türkler idi. Şimdi de Amerika gibi bir yerde yıllar sonra yine iyileştirmeye çaba sarf eden bir Türk... Ne garip değil mi? Avustralya'dan Amerika'ya gelirken bir Türkle karşılaşacağımı hiç tahmin etmezdim. Siz Türkler gerçekten çok merhametli insanlarsınız. Bizi hep kandırmışlar, buna bütün kalbimle inanıyorum. Peşinden nemli gözlerle
-Bana adınızı söyler misiniz? dedi. "Ömer" cevabını verdim.Merakla tekrar sordu:
-Peki niçin Ömer ismini vermişler sana?"
-Babam Müslümanların ikinci halifesinin isminden ilham alarak bana Ömer adını vermiş.
-Senin adın Müslüman adı mı?
Ben
-Evet, Müslüman adı" deyince yüzüme baktı,doğrulmak istedi. Onun yatakta oturmasına yardım ettim. Gözleri dolu doluydu. Yüzüme bakarak dedi ki: -Senin adın güzelmiş. Benim adım şimdiye kadar Josef Miller idi, şimdiden sonra "Anzaklı Ömer" olsun.-"Olsun" dedim.
-"Peki doktor beni Müslüman eder misin? Müslüman olmak zor mu ?"
Şaşırdım, nasıl da birdenbire Müslüman olmaya karar vermişti. Meğer o bunu hep düşünüyormuş da kimseyle konuşup soramadığı için gerçekleştirememiş..
-"Tabii" dedim.. "Müslüman olmak çok kolay." Sonra kendisine imanın ve İslam'ın şartlarını anlattım, kabul etti. Hem kelime-i şahadet getiriyor, hem de ağlıyordu.. Mırıldandı:
-Siz Müslümanlar tespih çekersiniz, bana da bir tespih bulsan da ben de yattığım yerden tespih çekerek Allah'ımı ansam olur mu?
Bu sözden de anladım ki dedelerimiz savaş esnasında Hakk'ı zikretmeyi ihmal etmiyormuş. Hemen bir tespih bulup kendisine getirdim. Hasta yatağında tespih çekiyor, biz de tedavisiyle ilgileniyorduk. Bir gün yanına gittiğimde samimi bir şekilde rica etti.
-Beni yalnız bırakma olur mu?"
-Ne gibi Ömer amca?
-Ara sıra gel de bana İslamiyet'i anlat!.. Sen çok güzel şeylerden bahsediyorsun. O sözleri duydukça kalbim ferahlıyor." O günden sonra her gün yanına gittim, bildiğim kadarıyla dinimizi anlattım. Fakat günden güne eriyip tükeniyordu. Kaç gün geçti tam hatırlamıyorum, hastanenin genel hoparlöründen bir anons duydum;
"Doktor Ömer, lütfen 217 numaralı odaya gidin!
Hemen yukarı çıktım. Ömer amcanın odasına vardığımda gördüğüm manzara aynen şöyleydi: Sağ elinde tespih, açık duran sol kolunun pazusunda dövme Türk bayrağı, göğsünde imanı ile koskoca Anzaklı Ömer son anlarını yaşıyordu. Hemen başucuna oturdum, kendisine kelime-i şahadet söylettirdim, o şekilde kucağımda ruhunu teslim etti...
Bir Çanakkale gazisi görmüştüm. Yıllar sonra da olsa Müslüman Türk Milletine olan sevgisi sayesinde kendisine iman nasip olmuştu. Ne yalan söyleyeyim, ağladım... "
Madem ki; düşünceyi zindana koymayan, hakikat sevgisini zincire vurmayan bir millet, o cesur ve adil Türkler var, üzerinde hakikatin, adaletin ve hürriyetin hüküm sürdüğü bir güneş ülke neden vücut bulmasın..."
Bu hakiki hikayeyi aktaran, sayın Dr. Ömer Musoğlu 85 yaşındadır ve halen MODA/ İstanbul'da oturmaktadır.
Anzaklı Ömer'in Hikayesini 1957 Yılında İstanbul Tıp Fakültesi'nden mezun olup ihtisas yapmak üzere ABD'ye giden doktor Ömer Muşluoğlu, görev yaptığı hanede başından geçen çok enteresan bir hadiseyi şöyle anlatıyor:
Amerika'ya gittiğim ilk yıllar.. New York'da Medical Center Hospital'da görev almıştım. Fakat vazifem kan almak, kan vermek, serum takmak, elektrokardiyografi çekmek gibi işler.. Hastaya o kadar önem veriyorlar ki yeni doktorlar hemen direkt olarak hasta muayenesine, tedavisine verilmiyor. Diğer zamanlarda da laboratuarda çalışıyorum. Bir hastaya gittim. Yaşlıca bir adam, tahminen yetmiş beş yaşlarında..
-Kan vereceğim kolunuzu açar mısınız?" dedim.
Adamcağız kanserdi ve aynı zamanda kansızdı.. Kolunu açtım, baktım pazusunda bir Türk bayrağı dövmesi var. Çok ilgimi çekti, kendisine sormadan edemedim:
-Siz Türk müsünüz?
-Kaşlarını yukarıya kaldırarak "hayır" manasına bir işaret yaptı.
-Ama ben hala merak ediyorum. "Peki bu kolunuzdaki Türk bayrağı nedir?"
-Aldırma öylesine bir şey işte, dedi.
Ben yine ısrarla:
-Fakat benim için bu çok önemli, çünkü bu benim milletimin bayrağı, benim bayrağım... Bu söz üzerine gözlerini açtı. Derin derin yüzüme baktı ve mırıltı halinde sordu:
-Siz Türk müsünüz?
-Evet Türk'üm...."
İhtiyar gözlerime tanıdık bir göz arıyor gibi baktı.. Anlatmaya başladı:
"Yıl 1915. Çanakkale diye bir yer var Türkiye'de.. Orada savaşmak üzere bütün Hıristiyan devletlerden asker topluyorlardı. Ben, Avustralya Anzaklarındanım. İngilizler bizi toplayıp dediler ki:
-Barbar Türkler Hıristiyan dünyasını yakıp yıkacaklar. Bütün dünya o barbarlara karşı cephe açmış durumda.. Birlik olup üzerine gideceğiz. Bu savaş çok önemlidir.
Biz de inandık sözlerine ve savaşmak isteyenler arasına katıldık.. Beynimizi yıkayan İngilizler Türklere karşı topladığı askerlerin tamamını Çanakkale'ye sevk ediyormuş. Bizi gemilere doldurup Mısır'a getirdiler, orada birkaç ay talim gördük, sonra da bizi alıp Çanakkale'ye getirdiler.
Savaşın şiddetini ben ilk orada gördüm. Öyle ki denize düşen gülleler suları metrelerce yukarı fışkırtıyor, gökyüzünde havai fişekler gibi geceyi gündüze çeviriyordu. Her taarruzda bizden de Türklerden de yüzlerce insan hayatının baharında can veriyordu. Fakat biz hepimiz Türklerdeki gayret ve cesareti gördükçe şaşırıyorduk. Teknolojik yönden çok çok üstün olduğumuz gibi sayı bakımından da fazlaydık. Peki onlara bu cesaret ve kuvveti veren şey neydi? İlk başlarda zannediyordum ki İngilizlerin bize anlattığı gibi Türkler barbarlıktan böyle saldırıyorlar. Meğer bu barbarlıktan değil, kalplerindeki vatan sevgisinden kaynaklanıyormuş.
Biz karaya çıktık. Taarruz edeceğiz, bizi püskürtüyorlar.. Tekrar taarruz ediyoruz, bizi gene püskürtüyorlar. Tekrar taarruz ediyoruz..
Derken böyle bir taarruzda başımdan yediğim bir dipçik darbesiyle kendimden geçmişim. Gözlerimi açtığımda kendimi yabancı insanların arasında buldum. Nasıl korktuğumu anlatamam. İngilizler bize Türkleri barbar, vahşi kimseler olarak tanıttı ya... Ama dikkat ettim, bana hiç de öfkeli bakmıyorlar, yaralarımı sarmışlar. İyice kendime gelince bu defa çantalarında bulunan yiyeceklerden ikram ettiler bana. İyi biliyorum ki onların yiyecekleri çok çok azdı. Bu haldeyken bile kendileri yemeyip bana ikram ediyorlardı. Şok olmuştum doğrusu..
Gönüllü BombacıÇanakkale'de Atlı Topçu Subayları
Kınalı Kuzu
Yozgat’ın Sorgun kazasının Karayakup köyünden cepheye gelen Murat, bölükteki tıbbiye öğrencilerinden Şükrü’ye bir mektup yazdırır : "Anacığım kardeşlerimi askere gönderirken başına kına koyma... Zabit efendi bana sordu cevap veremedim. Kardeşlerim de cevap veremeyip mahcup olmasınlar." Bir müddet sonra Murat’ın anasından cevabi mektup yetişir :"Ey oğlum, gözümün nuru Murat’ım ! Zabit efendiye selam söyle... Biz kurbanlık koçları kınalar öyle kurban ederiz. Sen dört kardeşin arasında kurbansın. Sen İsmail’sin (as). Sen orada şehit olacaksın inşallah. Kurbanlık koçlar nasıl kınalanırsa , ben de onun için senin saçını kınalayıp gönderdim."Ve mektup Çanakkale’de Murat’a ulaştığında, Murat’ın kınalı başı çoktan Allah'ına kurban gitmiştir bile...
Dedim ki kendi kendime:
-'Bu adamlar isteseler şu anda beni öldürürler, ama öldürmüyorlar... Veyahut isteseler önceden öldürebilirlerdi.. Halbuki beni cephenin gerisine götürdüler..' Biz esirlere misafir gibi davranıyorlardı. Bu duygularla 'Yazıklar olsun bana' dedim. 'Böyle asil insanlarla ben niye savaşıyorum, niye savaşmaya gelmişim? Bu İngiliz milleti ne yalancıymış, ne kadar Türk düşmanıymış' diyerek pişman oldum.. Ama bu pişmanlığım fayda etmiyor ki... Bu iyiliğe karşı ne yapsam diye düşündüm durdum günlerce.. Nihayet bizi serbest bıraktılar. Memleketime döndüm. İşte memlekette Türk milletini ömür boyu unutmamak için koluma bu Türk bayrağı dövmesini yaptırdım. Bu bayrağın esrarı bu işte.."
Benim gözlerim dolu dolu ihtiyara bakarken o devam etti: Talihin cilvesine bakın ki, o zaman ölmek üzere iken yaralarımı iyileştirerek, sıhhate kavuşmama çaba sarf eden Türkler idi. Şimdi de Amerika gibi bir yerde yıllar sonra yine iyileştirmeye çaba sarf eden bir Türk... Ne garip değil mi? Avustralya'dan Amerika'ya gelirken bir Türkle karşılaşacağımı hiç tahmin etmezdim. Siz Türkler gerçekten çok merhametli insanlarsınız. Bizi hep kandırmışlar, buna bütün kalbimle inanıyorum. Peşinden nemli gözlerle
-Bana adınızı söyler misiniz? dedi. "Ömer" cevabını verdim.Merakla tekrar sordu:
-Peki niçin Ömer ismini vermişler sana?"
-Babam Müslümanların ikinci halifesinin isminden ilham alarak bana Ömer adını vermiş.
-Senin adın Müslüman adı mı?
Ben
-Evet, Müslüman adı" deyince yüzüme baktı,doğrulmak istedi. Onun yatakta oturmasına yardım ettim. Gözleri dolu doluydu. Yüzüme bakarak dedi ki: -Senin adın güzelmiş. Benim adım şimdiye kadar Josef Miller idi, şimdiden sonra "Anzaklı Ömer" olsun.-"Olsun" dedim.
-"Peki doktor beni Müslüman eder misin? Müslüman olmak zor mu ?"
Şaşırdım, nasıl da birdenbire Müslüman olmaya karar vermişti. Meğer o bunu hep düşünüyormuş da kimseyle konuşup soramadığı için gerçekleştirememiş..
-"Tabii" dedim.. "Müslüman olmak çok kolay." Sonra kendisine imanın ve İslam'ın şartlarını anlattım, kabul etti. Hem kelime-i şahadet getiriyor, hem de ağlıyordu.. Mırıldandı:
-Siz Müslümanlar tespih çekersiniz, bana da bir tespih bulsan da ben de yattığım yerden tespih çekerek Allah'ımı ansam olur mu?
Bu sözden de anladım ki dedelerimiz savaş esnasında Hakk'ı zikretmeyi ihmal etmiyormuş. Hemen bir tespih bulup kendisine getirdim. Hasta yatağında tespih çekiyor, biz de tedavisiyle ilgileniyorduk. Bir gün yanına gittiğimde samimi bir şekilde rica etti.
-Beni yalnız bırakma olur mu?"
-Ne gibi Ömer amca?
-Ara sıra gel de bana İslamiyet'i anlat!.. Sen çok güzel şeylerden bahsediyorsun. O sözleri duydukça kalbim ferahlıyor." O günden sonra her gün yanına gittim, bildiğim kadarıyla dinimizi anlattım. Fakat günden güne eriyip tükeniyordu. Kaç gün geçti tam hatırlamıyorum, hastanenin genel hoparlöründen bir anons duydum;
"Doktor Ömer, lütfen 217 numaralı odaya gidin!
Hemen yukarı çıktım. Ömer amcanın odasına vardığımda gördüğüm manzara aynen şöyleydi: Sağ elinde tespih, açık duran sol kolunun pazusunda dövme Türk bayrağı, göğsünde imanı ile koskoca Anzaklı Ömer son anlarını yaşıyordu. Hemen başucuna oturdum, kendisine kelime-i şahadet söylettirdim, o şekilde kucağımda ruhunu teslim etti...
Bir Çanakkale gazisi görmüştüm. Yıllar sonra da olsa Müslüman Türk Milletine olan sevgisi sayesinde kendisine iman nasip olmuştu. Ne yalan söyleyeyim, ağladım... "
Madem ki; düşünceyi zindana koymayan, hakikat sevgisini zincire vurmayan bir millet, o cesur ve adil Türkler var, üzerinde hakikatin, adaletin ve hürriyetin hüküm sürdüğü bir güneş ülke neden vücut bulmasın..."
22 Ağustos 2009 Cumartesi
Şam hakkındaki hadis-i şerifler
Hadis-i şeriflerde geçen Şam ifadesinin Anadolu ve Suriye topraklarını ihtiva ettiği ile ilgili yaygın bir görüş ve kanaat var. s.o.
ŞAM'IN ÜSTÜNLÜĞÜ
"Şam, Allah (z.c.hz.)lerinin beldeler içinde seçtiği bir beldedir. Şam'dan başka yere giden, O'nun gadabı ile çıkar. Dışarıdan Şam'a gelen ise rahmetiyle gelir." Tabarani, İbni Asakir
"Hayır on paydır. Dokuz payı Şam'da, birisi diğer memleketlerde. Şer de on paydır. Bir payı Şam'da, dokuzu diğer memleketlerdedir. Şam fesada uğradığında sizde de artık hayır kalmaz." Hatib
"Ebdaller Şam'dadırlar. Kırk kişidirler. Biri vefat ettiğinde Allah Teala onun yerine başkasını getirir. Onlar sayesinde yağmur yağdırılır, düşmanlara karşı galip gelinir ve yine onlar sayesinde Şam ehlinden azap kaldırılır." Ahmed bin Hanbel
"Ebdaller Şam ehlindendir..." Tabarani, İbni Asakir
"Siz zalimleri hariç, Şam ehli hakında fena söz söylemeyin. Zira onların arasında ebdallar vardır." Naim bin Hammad, Hk.
"Şam, Allah (z.c.hz.)lerinin beldeler içinde seçtiği bir beldedir. Şam'dan başka yere giden kimse, O'nun gadabı ile çıkar. Dışarıdan Şam'a gelen ise rahmetiyle gelir." Tabarani, İbni Asakir
"Yüce Allah her kime bir hayır dilerse, onu Şam'a yerleştirir ve oradaki nasibini kendisine ihsan eder. Her kime de bir kötülük diledi ise onu da Şam'dan çıkarır.
Yine Aziz ve Celil olan Allah, Şam'a hitaben:
- Sen benim arazilerim ve memleketlerim arasında mümtaz kıldığım bir yersin. Kullarımdan hayırlı olanları sende yerleştirip oturtacağım, mahşer de senin üzerinde kurulacaktır. Her kim senden memnun olmayarak çıkıp giderse, muhakkak benden ona gazap etmek vardır. Kim de seni arzulayarak sana gelirse, muhakkak benden o kimseye razı olmak, hoşnut olmak vardır, buyurmuştur." İmam Bezzar
"Ne mutlu Şam'a. Zira Allah'ın melekleri Şam üzerine kanatlarını germiş bulunuyor." Ah. Şe. Ti.
"Ümmetimden bir taife, Allah'ın emriyle hareket etmekte devam eder. Onlar hak üzerinde oldukları halde, kıyamet kopana kadar kendilerini terk eden ve muhalefet eden kimsenin onlara bir zararı dokunmaz. Ta ki Allah'ın emri gelinceye kadar onlar insanlara galiptirler." Ahmed İbni Hanbel, Buhari, Müslim.
"Ümmetinden bir taife, kendilerine düşmanlık edenlere galip oldukları halde, Hak üzerine mücadelede devam ederler. Hatta onların sonuncusu mesihü'd-Deccal ile harp eder." Ahmet İbni Hanbel, Ebu Davut, Tabarani
"Ümmetimden bir zümre hak üzerinde mukatele ve muharebe ederek kıyamet gününe kadar galip ve muzaffer olmakta devam edecektir. Nihayet sonlarında da Mesih İsa, Deccal ile harp edecektir." Müslim
Bu konuda İmam Şa'rani Hazretlerinde şu şerh var:
"Muttarif (r.a.), o galip ve muzaffer zümre Şam ahalisidir, derdi."
"Ehli garb (Şamlı ve mücahidler) kıyamete kadar hak üzerinde galib olurlar." Müslim
"Şam ehli Allah'ın yeryüzündeki kamçısıdır. Kullarından dilediğinden onlar vasıtasıyla intikam alır. Onların münafıklarının, mü'minler üzerine galip gelmelerine imkan yoktur. Onlar ancakhem, gayz, gam ve hüzün içinde ölürler." Ah. Ya. Ba.
"Şam ehli, zevceleri, çocukları, köleleri ve cariyeleri ta Arap yarımadasının sonuna kadar Allah yolunda murabıtlardır. Kim oradaki şehirlerden birine yerleşirse o da murabıttır. Kim de oranın serhatlerinden birinde oturursa o, cihaddadır." Ta. As.
Bazılarınız, "Madem Şam (yani Suriye ve Anadolu toprakları) bu kadar mübarektir, nasıl oluyor da bu topraklarda böylesine yolsuzluklar, .....
MİLLET ÜZERİNE
Hadis-i şeriflerde Medine Medine şehri olduğu kadar bazen de İstanbul kastedildiği ile ilgili yaygın bir görüş ve kanaat da var. s.o.
"Mekke-i Mükerreme şeref alametidir. Medine dinin direğidir. Kufe İslam'ın merkezi, Basra abidlerin şehri, Şam iyilerin madeni, Mısır ise iblisin maişet merkezi, onun mağarası ve makamıdır. Sind onun uğursuzluk yeridir. Zina ... . Sıdk Nöbe'dedir (Bilal-i Habeşi'nin memleketi), Bahreyn mübarek yerdir. Elcezire kıtal merkezidir. Ehl-i Yemen'in gönülleri yufkadır ve rızıkları eksik olmaz. Emirler Kureyş'tendir. İnsanların efendisi Seyyidler ve Beni Haşim'dir." İbni Asakir
... .
ARAPLAR VE ONLARI SEVMEK
"Ya Selman, Bana buğz etme, dininden ayrılırsın. Sordu ki: Ya Resulallah, sana nasıl buğz edebilirim? Buyurdu ki, Araba buğz edersen, bana buğz etmiş olursun." Ahmed ibni hanbel, Tabarani, Tirmizi, Ebu Davud, Beyhaki
"Bir kimse benim ehli beytimin, ensarın ve arabın hakkını tanımazsa o üç kişiden biridir: ... ." Beyhaki, İbni Adiyy
"Arap, yeryüzünde Allah'ın nurudur. Onların fani olması zulmettir. Araplar fani olunca, nur gider, zulmet gelir." Hatim
"Şu üç şeyden dolayı Arabı sevin: Ben Arabım, Kur'an Arapçadır ve cennet ehlinin lisanı da Arapçadır." Tabarani, İbni Asakir,
"Sarıklar Arabın tacıdır. Onlar sarığı terkedince Allah da izzetlerini alır." Ramuz
Kaynak: GELECEĞİN TARİHİ - Orhan Baytan - 2. Baskı - Sahifeler: 306, 307, 308, 309.
ŞAM'IN ÜSTÜNLÜĞÜ
"Şam, Allah (z.c.hz.)lerinin beldeler içinde seçtiği bir beldedir. Şam'dan başka yere giden, O'nun gadabı ile çıkar. Dışarıdan Şam'a gelen ise rahmetiyle gelir." Tabarani, İbni Asakir
"Hayır on paydır. Dokuz payı Şam'da, birisi diğer memleketlerde. Şer de on paydır. Bir payı Şam'da, dokuzu diğer memleketlerdedir. Şam fesada uğradığında sizde de artık hayır kalmaz." Hatib
"Ebdaller Şam'dadırlar. Kırk kişidirler. Biri vefat ettiğinde Allah Teala onun yerine başkasını getirir. Onlar sayesinde yağmur yağdırılır, düşmanlara karşı galip gelinir ve yine onlar sayesinde Şam ehlinden azap kaldırılır." Ahmed bin Hanbel
"Ebdaller Şam ehlindendir..." Tabarani, İbni Asakir
"Siz zalimleri hariç, Şam ehli hakında fena söz söylemeyin. Zira onların arasında ebdallar vardır." Naim bin Hammad, Hk.
"Şam, Allah (z.c.hz.)lerinin beldeler içinde seçtiği bir beldedir. Şam'dan başka yere giden kimse, O'nun gadabı ile çıkar. Dışarıdan Şam'a gelen ise rahmetiyle gelir." Tabarani, İbni Asakir
"Yüce Allah her kime bir hayır dilerse, onu Şam'a yerleştirir ve oradaki nasibini kendisine ihsan eder. Her kime de bir kötülük diledi ise onu da Şam'dan çıkarır.
Yine Aziz ve Celil olan Allah, Şam'a hitaben:
- Sen benim arazilerim ve memleketlerim arasında mümtaz kıldığım bir yersin. Kullarımdan hayırlı olanları sende yerleştirip oturtacağım, mahşer de senin üzerinde kurulacaktır. Her kim senden memnun olmayarak çıkıp giderse, muhakkak benden ona gazap etmek vardır. Kim de seni arzulayarak sana gelirse, muhakkak benden o kimseye razı olmak, hoşnut olmak vardır, buyurmuştur." İmam Bezzar
"Ne mutlu Şam'a. Zira Allah'ın melekleri Şam üzerine kanatlarını germiş bulunuyor." Ah. Şe. Ti.
"Ümmetimden bir taife, Allah'ın emriyle hareket etmekte devam eder. Onlar hak üzerinde oldukları halde, kıyamet kopana kadar kendilerini terk eden ve muhalefet eden kimsenin onlara bir zararı dokunmaz. Ta ki Allah'ın emri gelinceye kadar onlar insanlara galiptirler." Ahmed İbni Hanbel, Buhari, Müslim.
"Ümmetinden bir taife, kendilerine düşmanlık edenlere galip oldukları halde, Hak üzerine mücadelede devam ederler. Hatta onların sonuncusu mesihü'd-Deccal ile harp eder." Ahmet İbni Hanbel, Ebu Davut, Tabarani
"Ümmetimden bir zümre hak üzerinde mukatele ve muharebe ederek kıyamet gününe kadar galip ve muzaffer olmakta devam edecektir. Nihayet sonlarında da Mesih İsa, Deccal ile harp edecektir." Müslim
Bu konuda İmam Şa'rani Hazretlerinde şu şerh var:
"Muttarif (r.a.), o galip ve muzaffer zümre Şam ahalisidir, derdi."
"Ehli garb (Şamlı ve mücahidler) kıyamete kadar hak üzerinde galib olurlar." Müslim
"Şam ehli Allah'ın yeryüzündeki kamçısıdır. Kullarından dilediğinden onlar vasıtasıyla intikam alır. Onların münafıklarının, mü'minler üzerine galip gelmelerine imkan yoktur. Onlar ancakhem, gayz, gam ve hüzün içinde ölürler." Ah. Ya. Ba.
"Şam ehli, zevceleri, çocukları, köleleri ve cariyeleri ta Arap yarımadasının sonuna kadar Allah yolunda murabıtlardır. Kim oradaki şehirlerden birine yerleşirse o da murabıttır. Kim de oranın serhatlerinden birinde oturursa o, cihaddadır." Ta. As.
Bazılarınız, "Madem Şam (yani Suriye ve Anadolu toprakları) bu kadar mübarektir, nasıl oluyor da bu topraklarda böylesine yolsuzluklar, .....
MİLLET ÜZERİNE
Hadis-i şeriflerde Medine Medine şehri olduğu kadar bazen de İstanbul kastedildiği ile ilgili yaygın bir görüş ve kanaat da var. s.o.
"Mekke-i Mükerreme şeref alametidir. Medine dinin direğidir. Kufe İslam'ın merkezi, Basra abidlerin şehri, Şam iyilerin madeni, Mısır ise iblisin maişet merkezi, onun mağarası ve makamıdır. Sind onun uğursuzluk yeridir. Zina ... . Sıdk Nöbe'dedir (Bilal-i Habeşi'nin memleketi), Bahreyn mübarek yerdir. Elcezire kıtal merkezidir. Ehl-i Yemen'in gönülleri yufkadır ve rızıkları eksik olmaz. Emirler Kureyş'tendir. İnsanların efendisi Seyyidler ve Beni Haşim'dir." İbni Asakir
... .
ARAPLAR VE ONLARI SEVMEK
"Ya Selman, Bana buğz etme, dininden ayrılırsın. Sordu ki: Ya Resulallah, sana nasıl buğz edebilirim? Buyurdu ki, Araba buğz edersen, bana buğz etmiş olursun." Ahmed ibni hanbel, Tabarani, Tirmizi, Ebu Davud, Beyhaki
"Bir kimse benim ehli beytimin, ensarın ve arabın hakkını tanımazsa o üç kişiden biridir: ... ." Beyhaki, İbni Adiyy
"Arap, yeryüzünde Allah'ın nurudur. Onların fani olması zulmettir. Araplar fani olunca, nur gider, zulmet gelir." Hatim
"Şu üç şeyden dolayı Arabı sevin: Ben Arabım, Kur'an Arapçadır ve cennet ehlinin lisanı da Arapçadır." Tabarani, İbni Asakir,
"Sarıklar Arabın tacıdır. Onlar sarığı terkedince Allah da izzetlerini alır." Ramuz
Kaynak: GELECEĞİN TARİHİ - Orhan Baytan - 2. Baskı - Sahifeler: 306, 307, 308, 309.
20 Ağustos 2009 Perşembe
Gorbaçov'un Glastnostu
ARŞİV 16 NİSAN 2009
Çomalanı Suat
Gorbaçov "Glastnost" (Açıklık) diyerek Sovyetleri çetelerden arındırmak, insan hak ve hukukuna dayalı bir ülke haline getirmek için reformlara başladı. Fakat bir darbe ile iktidardan uzaklaştırdılar, Sovyetleri dağıttılar, Yeltsini iktidara getirerek eski çete, sömürü, insan hak ve hukukunun olmadığı düzeni devam ettirdiler Çeçenistan'ı Kafkasları kan gölüne getirdiler. Çeçen halkını birbirine kırdırdılar.
Yıllar sonra Gorbaçov'un glastnos politikasını şimdi Türkiye uygulamaya çalışıyor Ergenekon veya perestroika (yeniden yapılanma). Gorbaçov'un ideali sosyal ve hukuk devletini gerçekleştirmek arzusunda.
ABD'de bir hukukçu olan Barack Obama iktidara geldi, o da kolları sıvadı ülkeyi bir nebze çetelerden, keyfi karanlık uygulamalardan hukuk ve glastnost (açıklık, şeffaflık) çizgisine çekmek için adımlar atmaya başladı.
En nihayet Rusya'da da bir hukukçu olan Medvedev iktidara getirildi. Medvedev'i iktidara döneminde bir sürü faili meçhul, karanlık şiddet olayları (tiyatro baskını, okul baskını, apartmanlarda patlamalar, insan haklarını savunan gazeteci ve avukatların öldürülmesi...) gibi olayların yaşandığı Putin getirmedi, benzer şekilde daha önce Putin'i iktidara getiren Rusya derin devleti getirdi.
Medvedev nihayet Gorbaçov'un glastnostunu yavaştan ele almaya başladı, insan hak ve adaletine dayanan sosyal hukuk devletini tesis etmek için adımlar atmaya başladı. Rüşvetle mücadele, üst düzey devlet yetkililerine gelirlerini beyan etme zorunluluğu, karanlık cinayetlerin sorgulanması, muhalif medya ile ilişkiler geliştirme.
Dünyayı değiştirmek istiyorsak, Türkiye'yi düzeltmeliyiz, Türkiye düzelirse Dünya düzelir, Yurtta sulh olursa, bu dünyada sulha yansır. Büyük Birlik, Adil Düzen idealleri..
Gorbaçov'un Glastnostu yıllar sonra nihayet yavaştan bütün dünyayı kapsamaya başladı, haydi hayırlısı..
Çomalanı Suat
Gorbaçov "Glastnost" (Açıklık) diyerek Sovyetleri çetelerden arındırmak, insan hak ve hukukuna dayalı bir ülke haline getirmek için reformlara başladı. Fakat bir darbe ile iktidardan uzaklaştırdılar, Sovyetleri dağıttılar, Yeltsini iktidara getirerek eski çete, sömürü, insan hak ve hukukunun olmadığı düzeni devam ettirdiler Çeçenistan'ı Kafkasları kan gölüne getirdiler. Çeçen halkını birbirine kırdırdılar.
Yıllar sonra Gorbaçov'un glastnos politikasını şimdi Türkiye uygulamaya çalışıyor Ergenekon veya perestroika (yeniden yapılanma). Gorbaçov'un ideali sosyal ve hukuk devletini gerçekleştirmek arzusunda.
ABD'de bir hukukçu olan Barack Obama iktidara geldi, o da kolları sıvadı ülkeyi bir nebze çetelerden, keyfi karanlık uygulamalardan hukuk ve glastnost (açıklık, şeffaflık) çizgisine çekmek için adımlar atmaya başladı.
En nihayet Rusya'da da bir hukukçu olan Medvedev iktidara getirildi. Medvedev'i iktidara döneminde bir sürü faili meçhul, karanlık şiddet olayları (tiyatro baskını, okul baskını, apartmanlarda patlamalar, insan haklarını savunan gazeteci ve avukatların öldürülmesi...) gibi olayların yaşandığı Putin getirmedi, benzer şekilde daha önce Putin'i iktidara getiren Rusya derin devleti getirdi.
Medvedev nihayet Gorbaçov'un glastnostunu yavaştan ele almaya başladı, insan hak ve adaletine dayanan sosyal hukuk devletini tesis etmek için adımlar atmaya başladı. Rüşvetle mücadele, üst düzey devlet yetkililerine gelirlerini beyan etme zorunluluğu, karanlık cinayetlerin sorgulanması, muhalif medya ile ilişkiler geliştirme.
Dünyayı değiştirmek istiyorsak, Türkiye'yi düzeltmeliyiz, Türkiye düzelirse Dünya düzelir, Yurtta sulh olursa, bu dünyada sulha yansır. Büyük Birlik, Adil Düzen idealleri..
Gorbaçov'un Glastnostu yıllar sonra nihayet yavaştan bütün dünyayı kapsamaya başladı, haydi hayırlısı..
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)